Útskálakirkja

Background

History & Background

Útskálakirkja á sér langa og ríka sögu, en vísbendingar benda til þess að kirkja hafi staðið á þessum stað frá upphafi byggðar á Íslandi. Fyrst er getið um kirkju á Útskálum í kirknaskrá Páls biskups frá um 1200, sem undirstrikar djúpar rætur hennar í trúarlífi samfélagsins. Núverandi timburkirkja, sem einkennist af hvítu yfirbragði og gráu þaki eins og sést á myndinni, var reist á árunum 1861 til 1863. Þessi endurbygging var gerð að frumkvæði sóknarprestsins, síra Sigurðar B. Sívertsens (1808-1887), og tryggði þannig áframhaldandi mikilvægt hlutverk kirkjunnar fyrir komandi kynslóðir. Saga Útskálakirkju er þó einnig merkt djúpum harmleik. Hún er nátengd einum hryggilegasta atburði sjóferðarsögu Íslands. Þann 8. mars 1685 fórust 136 manns á sjó, flestir af Suðurnesjum. Í kjölfarið skoluðu 47 lík á land í Garðinum og voru 42 þeirra lagðar til hinstu hvílu í sameiginlegri gröf í Útskálakirkjugarði. Þessi atburður er án fordæmis í sögu Íslands, þar sem talið er að aldrei hafi jafn margir verið jarðaðir á sama degi frá sömu kirkju, og hefur því kirkjan varanlega skipað sér sess í minningu þjóðarinnar um baráttu hennar við hafið.

Útskálakirkja er í Útskálaprestakalli í Kjalarnesprófastsdæmi og er sögulegur áfangastaður á Reykjanesskaga. Hún er úr timbri og var reist árið 1861-63 að frumkvæði sóknarprestsins, síra Sigurðar B. Sívertsens (1808-1887). Hreinar hvítar veggir hennar, dökkar skreytingar og grátt þak, ásamt hóflegum turni, standa skýrt á móti oft hrjóstrugu, grösugu landslaginu og fjarlægri hafsbrúninni, eins og sést á myndinni. Kirkja hefur líklega verið á Útskálum frá fyrstu tíð, en kirkju er fyrst getið í kirknaskrá Páls biskups frá um 1200. Staðurinn hefur þó sérstaklega dapurlegan sess í sjóferðarsögu Íslands. Einn hryggilegasti atburður sjóferðarsögu Íslands tengist kirkjunni en þann 8.mars 1685 fórust þar 136 á sjó, flestir af Suðurnesjum. Um nóttina rak 47 lík á land í Garðinum og var 42 þeirra búin sameiginleg gröf í Útskálakirkjugarði. Það er talið að aldrei hafi jafn margir verið jarðaðir á sama degi frá sömu kirkju á Íslandi. Heimsókn í Útskálakirkju veitir einstakt tækifæri til að tengjast djúpri trúararfleifð Íslands, krefjandi sambandi þess við hafið og seiglu strandbyggða. Gefðu þér tíma til að ganga um kirkjugarðinn, hugleiða líf þeirra sem minnst er hér og njóta friðsæls en kraftmikils andrúmslofts þessa sögulega staðar.