Svartsengi

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Árið 1969 ákvað Grindavíkurbær að kanna jarðhita í Svartsengi til húshitunar. Boranir 1971 og 1972 staðfestu öflugt háhitakerfi, en sökum seltu þurfti að nýta varmaskipta til að hita hreint ferskvatn. Hitaveita hófst 1976 og raforkuframleiðsla 1978. Svartsengisvirkjun varð fyrsta blandaða jarðvarmavirkjun Íslands. Affallsvatn frá vinnslunni myndaði lónið sem síðar varð Bláa lónið. Nafnið Svartsengi er dregið af gömlum áningarstað hestamanna á svæðinu.

Svartsengi er eitt mikilvægasta háhitasvæði Reykjaness og gegnir lykilhlutverki í sögu jarðhitanýtingar á Íslandi. Rannsóknir á svæðinu hófust fyrir alvöru eftir að Grindavíkurbær ákvað árið 1969 að kanna möguleika á hitaveitu. Boranir 1971–1972 staðfestu meira en 200°C hita á dýpi, en jarðhitavökvinn reyndist saltur og því þurfti að þróa varmaskiptakerfi sem hitaði hreint ferskvatn. Jarðhitavinnsla hófst 1976 og þann 6. nóvember sama ár fékk Grindavík fyrst heitt vatn frá Svartsengi. Raforkuframleiðsla hófst 1978 og Svartsengisvirkjun varð fyrsta blandaða jarðvarmavirkjun Íslands. Virkjunin hefur síðan verið stækkuð í sjö áföngum og núverandi leyfi miðast við allt að 85 MW rafafl og um 200 MW varmaframleiðslu. Steinefnaríkur skiljuvökvi frá vinnslunni safnaðist í hrauninu við virkjunina og myndaði affallslón sem síðar varð grunnurinn að Bláa lóninu. Nafnið Svartsengi er þó miklu eldra en virkjunin og er dregið af gömlum áningarstað hestamanna. Frá lokum 2023 hefur svæðið einnig verið undir stöðugu eftirliti vegna landriss og kvikusöfnunar undir Svartsengi. Fara skal eingöngu um löglegar leiðir og fylgjast með nýjustu hættumati áður en komið er nærri svæðinu.