Tanga-Tómas – Draugurinn á Stokkseyri

Við villtar, vindbarðar strendur Suðurlands, þar sem Norður-Atlantshafið skellur linnulaust á hrjúfum klettum, liggur þorpið Stokkseyri, staður sem er gegnsýrður sögum af hinu yfirnáttúrulega. Samt er það aðeins lengra meðfram ströndinni, við eyðileggingu fornu verstöðvarinnar sem kallast Selatangar, sem sagan af Tanga-Tómasi festir rætur.

Undir dimmum, tunglsljómandi himni, líkt og þeim sem sést á þessari mynd, þar sem þung ský svífa framhjá björtu fullu tungli, er sagt að andi Tanga-Tómasar reiki um. Hann var sjómaður, einn af mörgum sem fóru yfir hættuleg höf frá hrjúfum ströndum Selatanga á löngu liðnum tímum. Nákvæmar upplýsingar um dauða hans eru týndar í þokum tímans og þjóðsagna, en talið er að hann hafi mætt hörmulegum endalokum á sjó eða á miskunnarlausri ströndinni, og skildi andann eftir bundinn við landið sem hann eitt sinn stritaði á.

Stundum, á kvöldum þegar öldurnar öskra og vindurinn öskrar eins og norn, segja heimamenn frá því að hafa séð einmana veru, líkt og hana á myndinni, ganga eftir myrkri, blautri strandlengjunni. Hann ber flöktandi ljósker, en dauft ljóma þess endurkastast á pollum og svörtum klettum, eilíflega að leita að einhverju týndu, eða kannski leið heim sem aldrei mun koma. Nærvera hans veldur köldum hrolli, djúpri tilfinningu fyrir sorg sem sest yfir landið.

Uppi í hringiðu stormskýjanna sem safnast saman um fullt tungl, halda sumir því fram að þeir sjái önnur draugakennd form – kannski anda þeirra sem týndust með Tómasi, eða kunnuglegu íslensku draugana Móra og Skottu, dregna að sorg hans. Tanga-Tómas er andi sjávarins og landsins, átakanleg áminning um harða raunveruleika lífs og dauða í þessum afskekktu strandbyggðum. Saga hans, þótt sögð sé í heimilum og í Draugasetrinu á Stokkseyri, ómar af fornum harmi Selatanga, vitnisburður um varanlegan mátt íslenskra þjóðsagna. Gestir sem ganga þessar strendur á stormasamri nóttu gætu séð ljósker hans, eða fundið sorgmædda nærveru hans borna á saltri golunni.