Akstur og samgöngur
Óveður á Íslandi: Öruggur akstur, stormar og neyðaraðstoð
Veðrið á Íslandi getur breyst á örfáum mínútum. Lærðu að skoða veðurviðvaranir og vegalokanir, bregðast við vindi, snjó og hálku og leita aðstoðar hjá SafeTravel eða 112.
Uppfært
Hversu hratt getur veðrið breyst?
Sólskin að morgni getur breyst í rigningu, slyddu, snjókomu eða rok síðar sama dag. Aðstæður geta verið gjörólíkar í dölum, við ströndina, á fjallvegum og í nærliggjandi bæjum. Veðurspá fyrir Reykjavík segir ekki til um veðrið á öllum hringveginum.
Kannaðu spána aftur rétt fyrir brottför og í lengri stoppum. Breyttu ferðinni eða hættu við ef viðvaranir eða færð versna. Bókuð ferð, gisting eða flug réttlætir aldrei akstur inn í óveður.
Aldrei aka inn á veg sem hefur verið lokað
Ef vegur er lokaður skaltu snúa við eða bíða á öruggum stað. Fjórhjóladrifinn bíll, tímapressa eða leiðsöguforrit veitir enga undanþágu frá opinberum lokunum.
Helstu hættur í íslensku veðri
Hvassar vindhviður geta feykt ökutækjum til hliðar, einkum húsbílum og háum jeppum. Snjókoma og skafrenningur geta valdið blindbyl. Svell getur verið ósýnilegt og slydda eða frostrigning gert vegi hála, jafnvel við sjóinn. Úrhellisrigning getur valdið flóðum, grjóthruni og lélegu skyggni.
Á bersvæði geta vindhviður líka rifið bílhurðir upp. Leggðu bílnum þannig að vindur nái síður taki á hurðunum ef unnt er og haltu fast í þær. Vertu langt frá brimöldum, hálum klettabrúnum og flóðasvæðum.
Hvað merkja veðurviðvaranirnar?
Veðurstofa Íslands gefur út litakóðaðar viðvaranir, meðal annars gular, appelsínugular og rauðar. Merkingin fer eftir veðurfyrirbæri, svæði og væntanlegum áhrifum. Lestu allan texta viðvörunarinnar en ekki bara litinn.
Gul viðvörun þýðir ekki að alltaf sé óhætt að aka. Í appelsínugulri eða rauðri viðvörun geta ferðalög verið mjög varasöm; fylgdu opinberum fyrirmælum og frestaðu ónauðsynlegum ferðum. Spár og viðvaranir geta breyst hratt.
Fimm mínútna öryggisathugun fyrir akstur
Skoðaðu spá og viðvaranir Veðurstofu Íslands á en.vedur.is. Athugaðu færð og lokanir á umferdin.is og öryggisráð hjá safetravel.is. Kannaðu alla akstursleiðina, þar á meðal fjallvegi og heiðar, en ekki aðeins áfangastaðinn.
Láttu einhvern vita af áætlaðri leið, komutíma og hvernig þú bregst við töfum. Sæktu kort sem virka án netsambands, hladdðu símann og taktu hleðslubanka. Aldrei aka fram hjá lokunarmerkjum og ekki treysta því að leiðsöguforrit meti öryggi út frá áætluðum aksturstíma.
Akstur í miklum vindi
Dragðu tímanlega úr hraða og hafðu gott bil milli bíla. Gættu sérstaklega að vindhviðum á brúm, opnum svæðum og strandvegum og þegar ekið er fram hjá stórum ökutækjum. Húsbílar, farangursbox og eftirvagnar eru viðkvæm fyrir hliðarvindi. Ef erfitt verður að stjórna bílnum skaltu leita að öruggum, skýldum stað í stað þess að halda áfram.
Aldrei stöðva í akrein eða við blindhæð eða blindbeygju til að mynda óveður. Haltu fast í hurðir og varastu að opna þær á móti kröftugum vindhviðum.
Snjór, hálka og lítið skyggni
Snjór getur falið yfirborðsmerkingar, vegkanta og vegaxlir. Í blindbyl getur verið ómögulegt að sjá hvar vegurinn endar. Hægðu á þér, lengdu bilið í næsta bíl, forðastu snögg stýris- og hemlunarviðbrögð og notaðu viðeigandi ljós.
Verði skyggni hættulega lítið skaltu finna löglegan og öruggan stað utan akbrautar til að stoppa. Ef þú festist er oft öruggara að vera í bílnum en að fara fótgangandi út í óveður. Hafðu samband eftir aðstoð og gættu að því að útblástursrör stíflist ekki af snjó ef vélin er í gangi.
Sumarveður getur líka verið hættulegt
Á sumrin geta komið hvassviðri, köld rigning, þoka og skyndilegar hitabreytingar. Til fjalla getur snjóað eða gert slyddu utan hefðbundins vetrartíma. Aðgengi að hálendinu fer eftir árstíð, opnun vega, veðri og vatnsmagni í ám.
Fjórhjóladrifinn bílaleigubíll veitir ekki heimild til að aka um lokaðan F-veg og tryggir ekki örugga yfirferð jökulár. Farðu aldrei yfir flædda vegi eða jökulár án viðeigandi þekkingar, aðstæðnamats og heimilda.
Hvar geta aðstæður verið sérstaklega erfiðar?
Suðurland: mikill vindur, úrhellisrigning, sandfok og hættulegt brim. Norðurland: snjóþungar heiðar og hálka að vetri. Austfirðir og Vestfirðir: hlykkjóttir strandvegir, brattar brekkur, þoka og staðbundin veðrabrigði. Hálendið: einangrun, snöggar breytingar, lítil þjónusta og árstíðabundnar lokanir.
Þessar hættur geta þó komið upp hvar sem er á landinu. Athugaðu hvern kafla leiðarinnar; opinn vegur getur samt verið erfiður eða orðið hættulegur á skömmum tíma.
Hvað á að gera ef þú verður strandaglópur?
Ekki reyna að aka í gegnum lokun eða halda áfram þegar þú sérð ekki veginn eða nærð ekki stjórn á bílnum. Stöðvaðu þar sem öruggt er, gerðu þig sýnilegan og gefðu neyðarþjónustu nákvæma staðsetningu, fjölda fólks og lýsingu á stöðunni. Deildu GPS-hnitum eða staðsetningu ef hægt er.
Ef líf eða heilsa er í hættu hringirðu í 112. Ef ekki næst samband við 112 með hefðbundnum hætti er varanúmerið +354 599 0112. Fyrir almennar upplýsingar um færð og aðstæður skaltu nota opinbera umferðarupplýsingaþjónustu fremur en neyðarnúmerið.
112 á Íslandi, SafeTravel og ferðaáætlanir
112 er neyðarnúmer Íslands og er opið allan sólarhringinn. Neyðarappið 112 Iceland getur hjálpað til við að senda upplýsingar og staðsetningu. SafeTravel býður öryggisráð, viðvaranir og skráningu ferðaáætlana. Deildu ferðaplaninu með einhverjum sem þú treystir og láttu vita ef leiðin breytist.
Ekki gera ráð fyrir samfelldu farsímasambandi á afskekktum svæðum. Öpp og vefsíður hjálpa við undirbúning en tryggja hvorki björgun né koma í stað góðrar dómgreindar.
Hvað á að hafa í bílnum?
Vertu með hlý föt, vatnshelda yfirhöfn, góða skó, drykkjarvatn, nesti, nauðsynleg lyf, hlaðinn síma og hleðslubanka. Að vetri skaltu einnig hafa teppi, húfu, vettlinga, vasaljós og íssköfu. Tryggðu nægt eldsneyti eða drægni rafbíls og athugaðu dekk og búnað bílaleigubílsins fyrir brottför.
Hafðu nauðsynjavörur aðgengilegar inni í farþegarýminu, ekki grafnar undir farangri. Skipuleggðu eldsneytis- og hleðslustopp af varfærni, einkum á afskekktum svæðum.
Myndataka í óveðri og við útsýnisstaði
Aldrei stoppa á vegi eða þröngri vegöxl til að taka myndir af norðurljósum, sköflum eða stórbrimi. Notaðu merkt bílastæði og mettu vind, hálku og brim áður en þú ferð út úr bílnum.
Svartar sandstrendur og klettabrúnir geta verið stórhættulegar í slæmu veðri. Fylgdu girðingum, lokunum og viðvörunarskiltum. Engin ljósmynd er þess virði að stofna lífi í hættu.
