Vatnsfjarðarkirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Vatnsfjörður er fornt og sögufrægt höfuðból við samnefndan fjörð, innst á Vatnsfjarðarnesi milli Mjóafjarðar og Ísafjarðar í Ísafjarðardjúpi. Fram að 16. öld var þar mikilvægt höfðingjasetur sem markaði djúp spor í sögu svæðisins. Frá siðaskiptum hefur Vatnsfjörður verið kirkjustaður og prestsetur þar til nýverið. Eftir siðaskipti varð Vatnsfjörður prófastssetur Ísafjarðarprófastsdæmis og var eitt víðlendasta prestakall á landinu, sem undirstrikar mikilvægi þess í trúarlegu samhenfi. Núverandi kirkja í Vatnsfirði var byggð úr steini á árunum 1911-12 og tekur hún um 60 manns í sæti. Merkasti gripurinn í kirkjunni er allstór róðukross sem hangir á kórgafli vinstra megin við altari, gerður af Guðmundi Pálssyni bíldhöggvara (d. 1888), sem er dæmi um ríka listræna og trúarlega arfleifð staðarins.

Vatnsfjarðarkirkja er sögulegur viti sem stendur við hinn rólega Vatnsfjörð í hrjóstrugu landslagi Vestfjarða. Hvítir veggir hennar, sem skarast fallega við skærrauðu bárujárnsþakið og smaragðsgrænu kantana, skapa eftirminnilega skuggamynd gegn dramatískum bakgrunni fjarðarins og oft skýjuðum himni. Sérstök spíra kirkjunnar, toppuð með litlum, kringlóttum hnappi, vísar til himins, sem vitnisburður um varanlega trú í þessu afskekkta landslagi. Bogadregnir gluggar hennar, sumir með einföldum krossrúðum, endurspegla rólegu einsemdina í umhverfinu og bjóða gestum að stíga aftur í tímann. Sögulega séð var Vatnsfjörður mikilvægt höfðingjasetur fram á 16. öld og lék mikilvægt hlutverk í snemmbúinni þróun svæðisins. Eftir siðaskipti breyttist það í mikilvægan kirkjustað og prestsetur, og varð jafnvel prófastssetur Ísafjarðarprófastsdæmis, sem sá um eitt víðlendasta prestakall landsins. Þessi ríka saga undirstrikar mikilvægi þess langt umfram hóflega stærð þess. Núverandi steinkirkja, byggð á árunum 1911 og 1912, rúmar um 60 manns, sem gefur innsýn í náið eðli samfélagslegrar tilbeiðslu á þessum afskekktu stöðum. Inni geta gestir uppgötvað merkilegasta grip kirkjunnar: allstóran róðukross gerðan af Guðmundi Pálssyni bíldhöggvara (d. 1888), sem hangir á kórgafli vinstra megin við altarið. Umhverfið, með fornum kirkjugarði, krókóttum stígum og víðáttumiklu útsýni yfir fjörðinn að fjarlægum, snæviþöktum fjöllum, bætir við djúpa tilfinningu fyrir sögu og náttúrufegurð. Þetta friðsæla umhverfi býður upp á íhugun og gerir það að fullkomnum stað fyrir þá sem leita bæði menningarlegrar upplifunar og rólegs landslags.