Þverárkirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Þverárkirkja, sem stendur stolt í Laxárdal, felur í sér mikilvægan kafla í sögu íslenskrar sveitar. Núverandi kirkja, byggð árið 1878, tók við af eldri byggingum á þessum forna kirkjustað. Smíði hennar var merkilegt afrek, undir forystu bóndans Jóns Jóakimssonar. Efnið sem valið var var endingargott móberg, unnið úr fjarlægum heiðum austan Laxár. Erfiðleikarnir við að flytja þessa þungu steina voru sigraðir á veturna þegar Laxá fraus, sem gerði kleift að flytja þá yfir ísinn. Þessi einstaka byggingaraðferð segir mikið um hollustu og seiglu samfélagsins. Hönnun kirkjunnar, með hvítmáluðum móbergsveggjum, dökku þaki og turni, endurspeglar byggingarstíla sem voru ríkjandi á landsbyggðinni á Íslandi seint á 19. öld. Kirkjugarðurinn í kring, einnig byggður úr höggnu móbergi, staðfestir enn frekar sögulegan heilindastaðarins. Fyrir utan byggingarlistarlega þýðingu sína er Þverárkirkja hluti af víðtækari kristinni arfleifð Íslands, sem nær aftur til ársins 1000 e.Kr. þegar kristni var tekin upp með lýðræðislegri ákvörðun á Alþingi. Áform Þjóðminjasafnsins um að þróa Þverá í menningararfabú undirstrika mikilvægi hennar sem eitt heildstæðasta dæmið um hefðbundnar íslenskar búsetuminjar, og tryggja menningararfleifð hennar til komandi kynslóða.

Þverárkirkja, sem stendur tignarlega í Laxárdal í Norður-Íslandi, er meira en bara kirkja; hún er lifandi vitnisburður um íslenska útsjónarsemi og varanlega trú. Þessi heillandi hvíta bygging, með áberandi dökku þaki og litlum, glæsilegum turni, var vandlega byggð árið 1878 af bóndanum Jóni Jóakimssyni. Sjálft byggingarefnið segir sögu: sterkt móberg sem var unnið úr heiðunum austan Laxár og vandlega flutt yfir frosna ána á veturna. Ytra byrði kirkjunnar, eins og sést á myndinni, er snjóhvít, í mótsögn við djúpbláa litinn í kringum bogadregna dyr hennar og glugga. Kirkjugarðurinn í kring, einnig byggður úr höggnu móbergi, umlykur helgan jarðveg þar sem einfaldir hvítir krossar marka grafir, og fellur óaðfinnanlega inn í grænt landslagið. Inni er sagt að kirkjan sé með blátt hvelfingarloft skreytt stjörnum, sem býður upp á friðsælt rými fyrir 60 kirkjugesti. Þverá er ekki aðeins kirkjustaður heldur einnig möguleg miðstöð menningarverndar. Þjóðminjasafnið hefur séð fyrir sér að reka þar menningararfabú, þar sem sýndar væru hefðbundnar íslenskar búskaparhefðir fyrir gestum og komandi kynslóðum. Ótrúlega heilar búsetuminjar staðarins gera hann að kjörnum stað fyrir slíkt verkefni. Heimsókn í Þverárkirkju býður upp á einstakt tækifæri til að tengjast ríkri trúar- og byggingarlistarsögu Íslands, í fallegu náttúrulegu umhverfi og með tilfinningu fyrir tímalausum friði.