Franski kirkjugarðurinn

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Saga Franska kirkjugarðsins er órjúfanlega tengd mikilli franskri fiskveiðastarfsemi við strendur Íslands seint á 19. og snemma á 20. öld. Frá um 1880 til 1914 streymdu þúsundir franskra og belgískra sjómanna til íslenskra vatna, sem voru þekkt fyrir mikinn þorsk. Fáskrúðsfjörður, með skjólgóðri höfn sinni, varð ein mikilvægasta stöð þeirra, iðandi miðstöð þar sem sjómenn gátu hvílt sig, gert við skip sín og leitað læknishjálpar. Lífið fyrir þessa „Íslendinga“ (eins og frönsku fiskimennirnir voru kallaðir) var ótrúlega erfitt. Þeir dvöldu mánuðum saman á sjó, oft yfir harða íslenska vetur, og þoldu mikinn kulda, storma og einangrun. Mannfallið var hörmulega hátt, en talið er að um 4.000 til 5.000 franskir sjómenn hafi farist í skipbrotum eða af völdum sjúkdóma og slysa. Franski kirkjugarðurinn var stofnaður sem hinsta hvíldarstaður margra þessara óheppnu sálna, og veitti þeim sem létust fjarri heimili ákveðna reisn og minningu. Minningarkrossinn, sem sést á myndinni, ber nöfn 49 franskra og belgískra sjómanna, og táknar hundruðir fleiri sem liggja í ómerktum gröfum eða týndust í sjónum. Í dag stendur kirkjugarðurinn sem öflugt tákn um söguleg tengsl Íslands og Frakklands. Hann þjónar sem áminning um harðan raunveruleika sjómannalífsins og þær fórnir sem þeir færðu sem leituðu auðæfa sjávarins. Fyrir gesti býður hann upp á friðsælt, hugleiðandi rými til að íhuga þennan einstaka kafla evrópskrar sögu, umkringdur stórbrotinni náttúrufegurð Austfjarða.

Franski kirkjugarðurinn, staðsettur á norðurströnd Fáskrúðsfjarðar á Austurlandi, er djúpt hrífandi sögulegur staður. Hann þjónar sem hjartnæmur minnisvarði um 49 franska og belgíska sjómenn sem týndu tragískt lífi í ófyrirgefanlegum vötnum Íslands seint á 19. og snemma á 20. öld. Kirkjugarðurinn, sem sést vel á myndinni með snyrtilegri hvítri grindverki sem umlykur grasi vaxið svæði með einföldum hvítum krossum, stendur sem vitnisburður um mikilvægt tímabil í samskiptum Frakka og Íslendinga. Á þessu tímabili varð Fáskrúðsfjörður mikilvæg starfsstöð fyrir franska fiskimenn, sem sigldu um hættuleg höf Íslands í marga mánuði í senn, og þoldu erfiðar vetraraðstæður, stuttan dagsbirtu og bitran kulda. Hættan var gríðarleg; ótal franskar skúturnar fórust, og talið er að um 4.000 til 5.000 sjómenn hafi aldrei snúið aftur til Frakklands. Í hjarta kirkjugarðsins stendur áberandi dökkur krossfesti á steinstöpli og horfir yfir friðsælt vatn fjarðarins og fjarlægar, dramatískar fjallgarða. Þetta atriði, sem er fallega fangað á meðfylgjandi mynd, vekur upp tilfinningu um frið og sorgmælt minni. Franski kirkjugarðurinn er ekki bara grafreitur; hann er pílagrímsferðastaður fyrir franska ferðamenn og alla sem hafa áhuga á hinni grípandi, oft gleymdu, sögu þessara hugrökku sjómanna. Hann býður upp á einstakt tækifæri til að stíga aftur í tímann og íhuga mannlegu sögurnar sem fléttast inn í sjóferðasögu Íslands, umkringdur stórbrotinni náttúrufegurð.