Stóra-Árskógskirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Saga Stóru-Árskógskirkju er djúpt rótgróin í staðbundnu samfélagi Stóra-Árskógs, sem er sögulega mikilvægur bær og kirkjustaður á Árskógsströnd. Í aldir þjónaði þessi staður sem Jónskirkja í kaþólskum sið og prestssetur til ársins 1884, þegar sóknin var sameinuð Völlum. Fyrsta skráða kirkjan á þessum stað vitnar um langvarandi андlega nærveru í þessum hluta Eyjafjarðar. Mikilvægur punktur í nýlegri sögu kirkjunnar átti sér stað með vígslu stórrar og veglegar timburkirkju árið 1898. Tilvera hennar var þó stutt; aðeins tveimur árum síðar olli mikið fárviðri verulegum skemmdum og skekkti grunn hennar. Þetta áfall leiddi til þess að ákveðið var að byggja sterkari og nútímalegri kirkju. Núverandi steinsteypta bygging, sem rúmar 150 manns og er með einkennandi turni, forkirkju og kór, var byggð á árunum 1926 til 1927. Hún var vígð 6. júní 1927 og markaði nýjan kafla fyrir samfélagið. Hönnun Stóru-Árskógskirkju er eftirtektarvert verk, sem er rakið til tveggja framúrskarandi persóna: Guðjóns Samúelssonar, húsameistara ríkisins sem er þekktur fyrir margar helgimyndabyggingar víðsvegar um landið, og Halldórs Halldórssonar, arkitekts frá Garðsvík. Vigfús Kristjánsson í Stóra-Árskógi starfaði sem yfirsmiður og lét sýn þeirra verða að veruleika. Innandyra státar kirkjan af altaristöflu eftir Arngrím Gíslason málara, sem táknar upprisu, fallega bætt við flókinn útskurð Guðmundar Guðmundssonar myndhöggvara, sem eykur listrænt og andlegt gildi hennar.

Stóra-Árskógskirkja, sem stendur tignarlega á Árskógsströnd og blasir við vesturhluta Eyjafjarðar á Norðurlandi, er meira en bara bænahús; hún er vitnisburður um þrautseigju og varanlega trú. Áberandi útlit kirkjunnar, með óaðfinnanlegum hvítum múrveggjum sem mynda sterka andstæðu við bjart rautt bárujárnsþak og turnspíru, fangar strax athygli. Gullinn kross prýðir stoltur turninn, sýnilegur gegn oft dramatískum bláum himni, eins og sést á myndinni. Þessi sterka 150 sæta steinsteypta kirkja var byggð á árunum 1926 til 1927 og kom í stað stærri timburkirkju sem hafði orðið fyrir miklum skemmdum í fárviðri árið 1900, aðeins tveimur árum eftir vígslu hennar. Núverandi hönnun er samstarf Guðjóns Samúelssonar, hins virta húsameistara ríkisins, og Halldórs Halldórssonar, arkitekts. Að innanverðu munu gestir uppgötva altaristöflu sem sýnir upprisutákn eftir Arngrím Gíslason málara, fallega umrammaða af útskurði Guðmundar Guðmundssonar myndhöggvara. Kirkjan er umkringd vel hirtum kirkjugarði, þar sem fjölmargir hvítir krossar og dökkir legsteinar standa meðal gróskumikils græns grass, oft prýddir glaðlegum fíflum, sem skapa rólegt og hugleiðandi andrúmsloft. Bogadregin útidyrahurð úr tré, innrammuð í gráum steini, býður upp á rólega íhugun. Heimsókn í Stóru-Árskógskirkju veitir einstakt tækifæri til að meta íslenska byggingararfleifð, fræðast um staðbundna sögu og upplifa rólega fegurð íslenskrar sveitakirkju og helgra staða hennar.