Staðarhólskirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Staðarhóll hefur verið mikilvægur bær og kirkjustaður frá fornu fari, staðsettur í mynni Staðarhólsdals í Saurbær. Elstu heimildir um kirkju hér eru frá aldamótunum 1200, sem undirstrikar aldalanga samfellda trúariðkun í þessum afskekkta hluta Vesturlands. Núverandi kirkjubygging var reist árið 1899 á nýjum stað við kirkjuhól og var vígð 3. desember sama ár, tók við af eldri kirkju og styrkti hlutverk sitt sem андleg miðstöð samfélagsins. Kirkjan stóð frammi fyrir mikilli áskorun þann 17. febrúar 1981, þegar öflugur stormur lyfti henni af grunni og olli miklum skemmdum. Þessi atburður hefði getað þýtt endalok Staðarhólskirkju, en samfélagið sýndi ótrúlega einbeitni. Undir leiðsögn byggingameistarans Gunnars Jónssonar var kirkjan vandlega endurbyggð í upprunalegri mynd, sem er sannur vitnisburður um staðbundinn anda og hollustu. Hún var opnuð aftur með hátíðarguðsþjónustu 5. september 1982, innan við tveimur árum eftir eyðileggingu hennar. Staðarhólskirkja stendur ekki aðeins sem tákn um seiglu heldur hýsir hún einnig verðmæta sögulega muni. Meðal merkra gripa eru altaristafla frá 1750 og sérstakur koparhringur með ljónshöfði, sem gefa innsýn í listræna og menningarlega arfleifð svæðisins. Hvolskirkja var lögð niður árið 1899 og sóknin sameinuð Staðarhólssókn, sem styrkti enn frekar mikilvægi Staðarhólskirkju sem miðlægs staðar fyrir guðsþjónustu og samfélagsfundi.

Staðarhólskirkja stendur sem lifandi tákn trúar og seiglu í hinu fagra landslagi Vesturlands. Þessi heillandi kirkja, með sína sérstöku hvítu bárujárnsklæðningu og bjarta rauða þak og turn, fangar strax augað á móti heiðbláum himni og hrjúfum fjöllum í bakgrunni. Glæsilegir bogadregnir gluggar hennar, sumir skreyttir litríku gleri, og áberandi rauð tvöföld hurð bjóða gestum að skoða rólegt innra rými hennar. Kirkjugarðurinn er lítill og friðsæll, merktur fjölmörgum einföldum hvítum krossum, sem bætir við rólega stemningu staðarins. Saga Staðarhólskirkju nær aftur til um 1200 e.Kr., en núverandi bygging var reist árið 1899. Hins vegar tók saga hennar dramatíska stefnu árið 1981 þegar öflugur stormur lyfti allri kirkjunni af grunni hennar og olli miklum skemmdum. Án þess að láta hugfallast tók sveitarfélagið að sér merkilegt endurbyggingarverkefni og endurbyggði hana nákvæmlega í upprunalegri mynd, undir forystu byggingameistarans Gunnars Jónssonar. Hún var endurvígð árið 1982, sem sýnir djúpa tengingu samfélagsins við þennan helga stað. Inni geta gestir uppgötvað sögulega muni eins og altaristöflu frá 1750 og einstakan koparhring með ljónshöfði, sem eru vitnisburður um varanlegan arfleifð hennar. Heimsókn í Staðarhólskirkju býður ekki aðeins upp á innsýn í byggingarlistarlega og trúarlega arfleifð Íslands heldur einnig augnablik til rólegrar íhugunar í miðri stórkostlegri náttúrufegurð.