Sólheimafjara

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Sólheimasandur, stærra svæðið sem Sólheimafjara er syðsti hluti af, er talið hafa myndast af gríðarlegum jökulhlaupum á landnámsöld Íslands og aftur á 13. öld, eins og nánar er lýst í fornum sögum. Á undanförnum árum hefur verið unnið að ræktun hluta af þessari sandauðn. Þessi jarðfræðisaga stuðlar að hinum einstöku svörtu eldfjallasöndum sem einkenna landslagið, skörp áminning um kraftmikil jarðfræðileg ferli Íslands. Nútímasaga Sólheimafjöru einkennist af dramatískum atburði 21. nóvember 1973. Þennan dag neyddist bandarísk Douglas Dakota DC-3 C 117 flugvél til að nauðlenda á ströndinni eftir að kælibúnaður hennar bilaði. Allir áhafnarmeðlimir lifðu slysið af, en flugvélin var yfirgefin. Síðan þá hefur flakið orðið að táknrænu, þótt sífellt hrörlegra, kennileiti. Berjað af stöðugu saltúða og sandstormum hefur skrokkurinn ryðgað verulega. Stélið hefur verið fjarlægt og virðist það hafa verið notað til skotæfinga í gegnum tíðina. Þrátt fyrir versnandi ástand er DC-3 flakið enn öflugt tákn um varnarleysi mannsins gegn náttúruöflum og vinsælt, draugalegt viðfangsefni fyrir ljósmyndun og könnun.

Sólheimafjara, syðsti hluti hinnar víðáttumiklu Sólheimasands í Suður-Íslandi, býður upp á eitt af táknrænustu og dramatískustu strandlandslagi landsins. Þessi víðfeðma svarta sandströnd, eins og sést á meðfylgjandi mynd, er vitnisburður um öfluga eldfjallajarðfræði Íslands, mynduð af fornum jökulhlaupum á landnámsöld og á 13. öld, eins og segir í fornum sögum. Myrkur, fínn eldfjallasandurinn, sem virðist teygja sig til sjóndeildarhringsins, veitir sterka og stórkostlega andstæðu við djúpan bláma Atlantshafsins, þar sem kröftugar öldur endurmóta stöðugt strandlengjuna. Óumdeildur hápunktur Sólheimafjöru er draugalegt flak bandarísks Douglas Dakota DC-3 C 117 flugvélar. Þessi flugvél nauðlenti á ströndinni árið 1973 eftir að kælibúnaður hennar bilaði. Áratugum síðar standa ryðgaðar leifarnar enn, barðar af veðri og vindum, stélið hefur verið fjarlægt og bera leifar af skotæfingum. Það stendur sem súrrealískur, ljósmyndavænn minnisvarði gegn villtri, eyðilegri bakgrunni og laðar að sér ljósmyndara og ævintýramenn frá öllum heimshornum. Heimsókn á Sólheimafjöru býður upp á djúpa tilfinningu fyrir einangrun og tengingu við hráa náttúru. Aðgengi að ströndinni er um stíg frá aðalveginum, oft krefst það göngu eða skutlu. Gestir ættu alltaf að fara varlega nálægt sjónum, þar sem skyndiöldur eru algengar og geta verið hættulegar. Klæðist hlýjum fötum í lögum, jafnvel á sumrin, þar sem strandvindar geta verið bitrir. Þetta er staður til að verða vitni að ósnortinni fegurð Íslands, þar sem saga, jarðfræði og snert af nútíma ráðgátu mætast á stórkostlegum svörtum striga.