Setbergskirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Saga Setbergskirkju er óvenju djúp og nær aftur til 12. aldar þegar fyrsta kirkjan var stofnuð á þessum stað. Núverandi bygging, hógvær og heillandi timburkirkja, var byggð árið 1892 af færum snikkara Sveini Jónssyni frá Stykkishólmi. Þrátt fyrir tiltölulega „nýlega“ byggingu hýsir hún dýrmæta gripi og hluti frá eldri forverum sínum, sem skapar samfelldan þráð andlegrar arfleifðar. Á kaþólskum tíma Íslands var kirkjan á Setbergi helguð heilögum krossi, sem undirstrikar langvarandi trúarlegt mikilvægi hennar. Sóknin hefur verið þjónuð af nokkrum framúrskarandi klerkum sem settu mark sitt á íslenska sögu. Meðal þeirra voru Steinn Jónsson (1660-1739), sem lék lykilhlutverk í þriðju prentun allrar Biblíunnar á Íslandi á Hólum árið 1728, og séra Björn Halldórsson, sem er frægur fyrir að hafa líklega verið sá fyrsti til að rækta kartöflur á eyjunni og lagt verulega af mörkum til landbúnaðarþróunar þjóðarinnar. Setbergskirkja stendur því sem vitnisburður um aldalanga trú, fræðimennsku og nýsköpun.

Setbergskirkja, fallegt dæmi um hefðbundna íslenska sveitakirkju, er staðsett í fallegu landslagi Vesturlands, nálægt Snæfellsnesi. Þessi heillandi, turnlausa timburbygging, máluð í ljósum gráum lit með skörpum hvítum köntum, var reist árið 1892 af Sveini Jónssyni snikkara frá Stykkishólmi. Hins vegar nær andleg saga staðarins mun lengra aftur, en heimildir benda til þess að kirkja hafi staðið á Setbergi allt frá 12. öld. Kirkjan er með sérstakan tígulaga glugga fyrir ofan hvítar tvöfaldar dyr hennar og er toppuð með áberandi hvítum krossi, sem sést vel gegn oft dramatískum íslenskum himni. Að innan geta gestir uppgötvað safn gripa sem taldir eru eiga rætur sínar að rekja til eldri kirkna sem áður prýddu þennan helga stað, og bjóða upp á áþreifanlegan tengil við fortíðina. Kirkjan var helguð heilögum krossi á kaþólskum tíma, vitnisburður um varanlegt trúarlegt mikilvægi hennar. Setbergskirkja er ekki bara byggingarlistarperla; hún er geymsla íslenskrar hugverka- og landbúnaðarsögu. Hún var eitt sinn heimili merkra klerka eins og Steins Jónssonar (1660-1739), sem átti stóran þátt í þriðju prentun allrar Biblíunnar á Íslandi á Hólum árið 1728, og séra Björns Halldórssonar, sem er frægur fyrir að vera líklega sá fyrsti til að rækta kartöflur á eyjunni. Heimsókn hingað býður upp á friðsæla stund og djúpa innsýn í menningarlegan, trúarlegan og jafnvel landbúnaðarlegan þróun Íslands.