Ráðherrabústaðurinn

Background

History & Background

Ráðherrabústaðurinn á sér ríka sögu sem endurspeglar ferð Íslands til sjálfstjórnar. Upphaflega var hann fullgerður árið 1904, en hann var pantaður af auðugum íslenskum kaupmanni, Thor Jensen, og hannaður af danska arkitektinum Frederik Kiørboe. Byggingin, sem var reist úr timbri og klædd bárujárni – vinsæll kostur á Íslandi vegna einangrunar og veðurþols – varð fljótt áberandi dæmi um byggingarstíl síns tíma í Reykjavík. Árið 1943, sem var mikilvægt ár fyrir Ísland þar sem það lýsti yfir fullu sjálfstæði frá Danmörku, var byggingin keypt af ríkinu. Hún var síðan tilnefnd sem opinber bústaður og skrifstofa forsætisráðherra Íslands, hlutverk sem hún hefur gegnt síðan. Þessi breyting gaf bústaðnum mikilvæga þjóðlega þýðingu og gerði hann að þögulum vitnisburði um margar af mikilvægustu pólitísku ákvörðunum og sögulegum augnablikum landsins. Í dag stendur Ráðherrabústaðurinn ekki aðeins sem starfrækur valdastóll heldur einnig sem kærkomið byggingarlistalegt kennileiti. Sérstakir eiginleikar hans, frá skrautlegum göflum og tindum til andstæðra ljósgrænnar framhliðar og dökkrauðra skreytinga, gefa innsýn í íslenska hönnun snemma á 20. öld og varanlega glæsileika byggingar sem heldur áfram að þjóna í hjarta leiðtogafunda þjóðarinnar.

Ráðherrabústaðurinn, við Tjarnargötu 11 í Reykjavík, er meira en bara hús; hann er lifandi hluti af íslenskri sögu og vitnisburður um einstaka byggingararfleifð þjóðarinnar. Byggingin var reist árið 1904 af danska arkitektinum Frederik Kiørboe fyrir þekktan íslenskan kaupmann og sýnir hún sérstaka blöndu af norrænum og Art Nouveau áhrifum. Áberandi eiginleikar hennar, sem sjást vel á myndinni, eru ljósgræna bárujárnsklæðningin – algengt og praktískt byggingarefni á Íslandi vegna endingar gegn veðri – í skörpri andstæðu við djúprauða málningu á gluggakörmum, skrautlegum göflum og skreytingum. Bröttu gaflþökin eru krýnd skrautlegum tindum, sem gefa henni glæsilegan blæ. Sterkur, grár steingrunnur myndar undirstöðu hússins og veitir því sterka sjónræna festu, og stórkostlegur stigi með flóknum svörtum járnhandriðum leiðir að aðalinngangi. Lítil svalir á efri hæðinni, studdar af fallega útskornum tréstoðum, þar á meðal einni með drekalíku mynstri (sem sést á nákvæmum klippum), auka enn á sjarma hússins. Þótt húsið þjóni sem opinber bústaður og skrifstofa forsætisráðherra, er það ekki opið almenningi. Gestir geta dáðst að ytra byrði þess frá götunni, metið byggingarlistarlegar smáatriði þess og hugleitt hlutverk þess í íslensku stjórnmálalífi. Umhverfið er notalegt, með hellulagðri gönguleið í fiskibeinamynstri sem liggur upp að húsinu, og gróskumikill gróður myndar náttúrulegan ramma.