Munkaþverárkirkja

Background

History & Background

Munkaþverárkirkja stendur á grunni sem er gegnsýrður af sögu, en hún hefur verið mikilvægur kirkjustaður og fyrrum Benediktínaklaustur í aldir. Upprunalega klaustrið, stofnað árið 1155, var áberandi miðstöð lærdóms og menningar á miðöldum á Íslandi, og lék lykilhlutverk í trúar- og hugverkalífi landsins. Það var hér sem mörg mikilvæg handrit voru afrituð og varðveitt. Núverandi timburkirkja, sem er vitnisburður um varanlega trú, var byggð árið 1844 af Þorsteini Daníelssyni frá Skipalóni. Þessi bygging tók við af eldri kirkjum á staðnum og hélt áfram langri hefð guðþjónustu. Innra rými hennar var síðar bætt fyrir aldarafmæli hennar, þar sem listamaðurinn Haukur Stefánsson tók að sér að mála og skreyta prédikunarstólinn. Kannski einn mest sannfærandi sögulegi þátturinn er Sturlungareiturinn í kirkjugarðinum. Þessi grafreitur er talinn innihalda leifar lykilpersóna úr Sturlungaöldinni, tímabili borgarastyrjaldar á Íslandi á 13. öld. Meðal þeirra sem taldir eru grafnir hér eru Sighvatur Sturluson, synir hans sem fórust í Örlygsstaðabardaga, og Þorgils skarði, sem tengir friðsælu kirkjuna við eina dramatískustu söguna í íslenskri sögu.

Munkaþverárkirkja er heillandi timburkirkja staðsett í hinu fallega Eyjafjarðarhéraði á Norðurlandi, sem sker sig úr með sínu einkennandi svörtmáluðu ytra byrði og skæru rauðu þaki, skreyttum með skörpum hvítum gluggakörmum og köntum. Þessi sögulegi staður, sem eitt sinn var heimili mikilvægs Benediktínaklausturs, hefur verið miðstöð andlegs lífs í aldir. Núverandi timburkirkja, byggð árið 1844 af Þorsteini Daníelssyni, gefur einstaka innsýn í hefðbundna íslenska kirkjubyggingarlist. Þegar gengið er inn finna gestir rólegt innra rými, sem Haukur Stefánsson listmálari málaði fallega upp fyrir aldarafmæli hennar, með skreyttum prédikunarstól og sönglofti sem rúmar 160 manns. Einfaldleiki og hlýja timburinnar að innan myndar fallega andstæðu við hið stífa ytra byrði. Fyrir utan byggingarlistarlega fegurð sína hefur Munkaþverárkirkja djúpa sögulega þýðingu. Í kirkjugarðinum er Sturlungareiturinn, heiðraður grafreitur sem talið er að sé síðasti hvílustaður framúrskarandi persóna úr Sturlungaöldinni, þar á meðal Sighvats Sturlusonar og sona hans, sem féllu frægt í Örlygsstaðabardaga, og Þorgils skarða. Þessi tenging við eitt róstusamasta sögulega tímabil Íslands bætir dýpt við heimsóknina. Kirkjan er ekki bara bænahús heldur vörslumaður þjóðarminninga, sem endurspeglar ferðalag Íslands frá heiðnum rótum til kristinnar sjálfsmyndar sem stofnuð var árið 1000 e.Kr. Heimsókn hingað býður upp á friðsæla íhugun um sögu, trú og óbilandi anda íslensku þjóðarinnar.