Miklabæjarkirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Saga Miklabæjarkirkju er nátengd hinum ólgusama miðaldatíma á Íslandi, sérstaklega Sturlungaöldinni. Elstu heimildir geta um kirkju og prest á Miklabæ strax árið 1234. Þetta var tími mikillar valdabaráttu meðal leiðandi ætta á Íslandi, og Miklabær sjálfur varð vettvangur þessara dramatísku atburða. Árið 1234 lét Kolbeinn ungi, áberandi höfðingi, sérstaklega drepa Kálf Guttormsson og son hans, Guttorm djákna, á þessum sömu völlum, sem gerir staðinn að vettvangi mikilvægra sögulegra átaka. Hlutverk kirkjunnar sem athvarf er undirstrikað af atburðum eftir Örlygsstaðabardaga árið 1238, sem var ein stærsta og blóðugasta orrusta í sögu Íslands. Eftir ósigur Sighvats Sturlusonar og sonar hans Sturlu Sighvatssonar gegn Kolbeini unga og Gissuri Þorvaldssyni, leituðu margir flóttamenn skjóls innan Miklabæjarkirkju. Flestum þeirra var veitt athvarf, sem undirstrikar fornt og varanlegt hlutverk kirkjunnar sem staðar friðar og verndar mitt í félagslegum óróa. Núverandi Miklabæjarkirkja, áberandi nútímabygging, var reist árið 1973. Hún ber þann heiður að vera yngsta lúterska kirkjan í Skagafirði. Þessi samtímabygging stendur sem vitnisburður um stöðugt andlegt líf samfélagsins, heiðrar aldagamla hefð en tekur jafnframt upp sérstaka, nútímalega byggingarlist. Hún táknar varanlega nærveru trúar á Íslandi, þjóð sem tók lýðræðislega upp kristni árið 1000 e.Kr. á Alþingi.

Miklabæjarkirkja, sem er staðsett í fögru landslagi Vesturlands, er heillandi blanda af samtímabyggingarlist og djúpri sögulegri merkingu. Núverandi kirkja, vígð árið 1973, er sláandi dæmi um nútíma íslenska kirkjuhönnun, sem einkennist af dökkrauðum, láréttum panelveggjum og bröttu, bárujárnsþaki. Hin einstaka hornótta bygging er studd af ytri svörtum bjálkum sem eru festir í hvítum steinsteytugrunni, sem gefur henni sérstakt, næstum skúlptúrlegt yfirbragð. Til vinstri er aðskilinn, hár klukknaturn, einnig með svörtum bjálkum og minni rauðum hluta, sem endar í einföldum, glæsilegum krossi á móti oft dramatískum íslenskum himni. Þrátt fyrir unglega framhlið sína stendur Miklabæjarkirkja á landi sem helgað hefur verið í aldaraðir. Skráðar heimildir benda til kirkju og prests á Miklabæ strax árið 1234, á tímum mikilla borgarastyrjalda sem kallast Sturlungaöld. Þessi sami staður var hörmulega tengdur deilum, þar sem Kolbeinn ungi lét drepa menn hér. Fjörum árum síðar, í kjölfar mikilvægs Örlygsstaðabardaga, leituðu margir flóttamenn skjóls innan verndarveggja kirkjunnar, vitnisburður um fornt hlutverk kirkjunnar sem athvarf. Gestir Miklabæjarkirkju í dag geta metið einstaka byggingarlist hennar og rólega, víðáttumikla grasi gróna svæðið sem umlykur hana. Einfaldleiki innviða, sem oft er dæmigerður fyrir íslenskar lúterskar kirkjur, býður upp á friðsælt rými til íhugunar. Hún þjónar sem áhrifamikil áminning um kristnitöku Íslands árið 1000 e.Kr. og þá varanlegu trú sem hefur mótað samfélög þess. Þó að enginn aðgangseyrir sé, er mikilvægt að virða helgi staðarins. Þetta er fullkominn staður fyrir þá sem hafa áhuga á íslenskri sögu, byggingarlist eða einfaldlega leita að rólegri stund mitt í fallegu landslagi.