Laugardælaferja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Í aldaraðir var Laugardælaferjustaðurinn við Ölfusá einn mikilvægasti punkturinn fyrir landferðir á Suðurlandi. Áður en brýr voru byggðar myndaði hin mikla Ölfusá, sem fékk vatn frá jöklum, verulega náttúrulega hindrun. Við Laugardæla starfrækti ferjumaður lítinn bát sem flutti fólk, eigur þeirra og vörur yfir ána, og auðveldaði þannig verslun og samskipti milli samfélaga. Þetta var oft erfitt og hættulegt verkefni, sérstaklega á erfiðum vetrarmánuðum þegar aðstæður gátu verið varasamar. Hestar, ómissandi í íslenskum ferðalögum, voru ekki fluttir á bát heldur var þeim leiðbeint að synda yfir ána meðfram ferjunni. Þessi venja, þó algeng væri, undirstrikar áhættuna og áskoranirnar sem fylgdu ferðalögum á Íslandi fyrr á tímum. Yfirferðin náði yfir um það bil 130 metra (430 fet), með sérstökum lendingarstað á fjærri bakka merktum litlum svörtum kletti, sem enn sést í dag. Ferjan sjálf var nefnd eftir bænum Laugardæli, sem var staðsettur á gagnstæðum bakka árinnar, sem undirstrikar staðbundið mikilvægi hennar. Tímabili Laugardælaferjunnar lauk árið 1891 með fullnaði fyrstu brúarinnar yfir Ölfusá, sem staðsett var neðar en ferjustaðurinn. Þetta verkfræðilega afrek gjörbylti ferðalögum á svæðinu og gerði hefðbundna ferjuþjónustu óþarfa. Í dag stendur staðurinn sem söguleg minnisvarði, til minningar um hugvitssemi og þrautseigju fyrri kynslóða sem sigldu um krefjandi landslag Íslands.

Staðsett á grænum bökkum Ölfusár, býður Laugardælaferja upp á heillandi innsýn í sögulegar samgöngur á Íslandi. Fyrir tilkomu nútímabrúa þjónaði þessi staður sem mikilvægur ferjustaður, sem tengdi ferðalanga sem fóru austur og vestur yfir hina miklu Ölfusá. Áin, með sínum sérstaka jökulbláa lit, rennur enn kröftuglega í dag, líkt og hún gerði fyrir öldum þegar ferjumaður róaði farþega og farangur þeirra yfir 130 metra (430 feta) breidd hennar. Ferðin var oft krefjandi, sérstaklega á köldum íslenskum vetrum, þegar straumar voru sterkir og veðrið óvægið. Hestar, ómissandi fyrir ferðalög, syntu yfir, vitnisburður um erfiða náttúru íslenskra ferðalaga. Lendingin á gagnstæðum bakka var rétt fyrir ofan lítinn svartan klett, sem enn sést í ánni í dag, áþreifanleg tenging við fortíðina. Ferjan, nefnd eftir bænum Laugardæli á hinum bakkanum, hætti starfsemi árið 1891 með byggingu fyrstu brúarinnar yfir Ölfusá, sem markaði endalok tímabils. Í dag geta gestir staðið á grösugum bakkanum, horft á fallega ána og hugsað um hugvitssemi og hugrekki þeirra sem treystu á þessa mikilvægu yfirferð. Landslagið í kring, með fjarlægum hæðum og háspennulínum, bætir við rólegt en sögulega ríkt andrúmsloft.