Jónshellar

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Saga Jónshellanna er djúpt samofin Vífilsstaðahælinu, mikilvægri stofnun í íslenskri heilbrigðisþjónustu. Stígurinn sem liggur til þessara hella, Jónshellnastígur, varð þekktur sem 'Berklastígurinn'. Meðan hælið var starfrækt var sjúklingum hvatt til daglegar útiveru, og þessi stígur um Vífilsstaðahraunið varð mikilvægur hluti af bataferli þeirra, sem bauð upp á ferskt loft og milda hreyfingu í náttúrunni, með sérstökum mosavaxnum klettum og strjálum gróðri. Fyrir utan hlutverk sitt í bata sjúklinga, hafa Jónshellar sjálfir eldri, sveitalegri sögu. Hellarnir, sérstaklega sá sem er með sérstökum steinvegg og sléttu moldargólfi, þjónuðu sem mikilvæg fjárskjól í aldaraðir. Þessi náttúrulegu skjól veittu allt að 50 kindum vernd gegn hörðum íslenskum veðrum, og sýndu snjalla aðlögunarhæfni fyrstu landnema og bænda. Leifarnar innan hellanna bjóða upp á áþreifanlega tengingu við hirðingjasamfélag fortíðar, þar sem menn og dýr reiddu sig á náttúrulegt landslag til að lifa af, og nýttu sér eiginleika eins og hrjúfu, fléttugróðuðu klettaformanirnar sem sjást á myndinni.

Jónshellar, staðsettir í hinu stórbrotna Vífilsstaðahrauni á Reykjanesi, bjóða upp á einstaka blöndu af jarðfræðilegum undrum og áhrifamikilli sögu. Þessir þrír sérstöku klettahellar, þekktir sem Jónshellar, finnast undir áberandi klettabelti með útsýni yfir Vífilsstaði. Landslagið, eins og sést á meðfylgjandi mynd, einkennist af hrjúfum, gráhvítum hraunmyndunum, ríkulega þaknar blettum af lifandi grænum og gyllt-brúnum mosa. Strjálir, þurrir runnar með hnúfóttum, berum greinum prýða landsvæðið og mynda andstæðu við ríkan, jarðbundinn lit jarðvegsins. Einn hellanna sker sig úr fyrir sögulega notkun sína sem fjárskjól, sem sést af varðveittum steinvegg við inngang hans og ótrúlega sléttum moldargólfi innan, sem gat hýst umtalsverðan fjárhóp. Ferðin til Jónshellanna er jafn mikilvæg og áfangastaðurinn sjálfur. Hellarnir marka suðurenda Jónshellnastígsins, stígs með áhugaverða fortíð. Á tímum Vífilsstaðahælisins var þessi leið frægt þekkt sem 'Berklastígurinn'. Sjúklingar frá hælinu gengu reglulega þessa leið sem hluta af daglegri meðferð sinni, og fundu huggun og styrk í fersku lofti og hrjúfu, en fallegu, hraunlandslagi. Í dag er stígurinn enn vel skilgreind og merkt leið, sem býður göngumönnum að fylgja í þessum sögulegu fótsporum, og dáðst að einstökum jarðfræðilegum myndunum og seiglu gróðursins. Að skoða Jónshella og nærliggjandi svæði veitir djúpa innsýn í náttúru- og samfélagssögu Íslands. Göngumenn geta dáðst að einstökum jarðfræðilegum myndunum í hrauninu, velt fyrir sér lífi fjárhirða og sjúklinga sem einu sinni leituðu skjóls eða bata hér, og notið kyrrlátrar fegurðar Reykjanesskagans. Réttur göngubúnaður, þar á meðal traustir skór og veðurviðeigandi fatnaður, er alltaf mælt með. Vertu viss um að athuga staðbundnar stígaskilyrði áður en þú leggur af stað, sérstaklega utan sumarmánuða, til að tryggja örugga og skemmtilega ævintýraferð um þetta sögulega ríka landslag.