Jarðhitasvæði við Torfajökul

Background

History & Background

Jarðfræðileg saga Jarðhitasvæðisins við Torfajökul er djúpt samofin eldvirkum uppruna Íslands. Kjarninn er líparíteldkeilan Torfajökull, gríðarstórt kerfi sem byrjaði að myndast fyrir yfir 384.000 árum. Þetta svæði er stærsta líparítkerfi Íslands, sem nær yfir glæsilega 450 km², og liggur á mikilvægum jarðfræðilegum gatnamótum þar sem sprungusvæði Mið-Atlantshafshryggjarins mætir suður-íslenska skjálftasvæðinu, sem knýr mikla jarðhita virkni þess. Öskjan sjálf spannar 12-18 km, sem er vitnisburður um öflug forngos. Fyrir utan jarðfræðilega stórfengleika sinn hefur Torfajökull mikla sögulega þýðingu fyrir landnám manna á Íslandi. Mikið gos á árunum 870-877 e.Kr. myndaði víðfemt gjóskulag, þekkt sem „Landnámslagið.“ Þessi jarðfræðilegi mælikvarði er ómetanlegur fyrir fornleifafræðinga, sem hjálpar til við að tímasetja snemma íslenska fornleifafundi, þar á meðal fyrstu langhúsin í Reykjavík, til um 871 ± 2 e.Kr. Þetta samræmist náið hefðbundinni landnámsdagsetningu 874 e.Kr. sem finnst í Landnámabók, sem gerir eldfjallið að hljóðum sögumanni elstu mannlegrar sögu eyjarinnar. Nafn svæðisins ber einnig sögulegan ómun; Landnámabók nefnir Torfa Jónsson, sem, samkvæmt sögu, leitaði skjóls við eldfjallið árið 1493 vegna plágu. Í dag er Jarðhitasvæðið við Torfajökul enn óvirkt háhitasvæði, valið til umhverfisvöktunar og rannsókna síðan 1992, og sýnir lifandi rannsóknarstofu stöðugra ferla jarðar.

Jarðhitasvæðið við Torfajökul sýnir eitt af stórkostlegustu og virkustu háhitasvæðum Íslands, staðsett djúpt í afskekktu miðhálendinu. Þetta víðfeðma landslag, um 15 km langt og 12 km breitt, er einn af einkennum Fjallabaks friðlandsins. Sjónrænt, eins og sést á myndinni, er svæðið litapalletta: ríkulegir rauðir og appelsínugulir litir steinefnalitaðra líparíthæða mynda sterka andstæðu við skæra græna mosa og dökka eldfjallajarðveg, allt undir dramatískum, oft skýjuðum himni. Hvítir gufustrókar rísa stöðugt upp úr fjölmörgum gufuaukum og hverum, sem gefur hinu hrjúfa landslagi hreyfanlegan, yfirnáttúrulegan blæ. Jarðfræðilega er Torfajökull líparíteldkeila með risastórri öskju, sem byrjaði að myndast fyrir að minnsta kosti 384.000 árum, og er stærsta líparítkerfi Íslands. Þetta er staður þar sem sprungusvæði Mið-Atlantshafshryggjarins mætir suður-íslenska skjálftasvæðinu, sem skýrir mikla jarðhita virkni þess. Síðasta þekkta gosið var árið 1477, en mikið gos um 870-877 e.Kr. myndaði „Landnámslagið“ sem er mikilvægur mælikvarði til að tímasetja snemma landnám á Íslandi. Gestir geta skoðað fjölbreytt úrval jarðhita fyrirbæra, þar á meðal gufandi jörð, sjóðandi leirhveri, grunna heita hveri og gufuauka. Litríku líparítfjöllin, mótuð af árþúsundum eldvirkni og jarðhitaferla, skapa stórkostlegt bakgrunn. Vegna afskekktrar staðsetningar svæðisins og viðkvæms, hugsanlega hættulegs jarðhitajarðvegs, er mikilvægt að halda sig á merktum leiðum og stígum. Þetta svæði er ónýtt og notað til umhverfisvöktunar, svo virðing fyrir náttúrunni er í fyrirrúmi. Undirbúið ykkur fyrir sanna náttúruupplifun og takið með allar nauðsynlegar vistir, þar sem engin þjónusta eða áreiðanleg farsímasamband er til staðar.