Hvammskirkja í Norðurárdal

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Saga Hvammskirkju í Norðurárdal nær aldir aftur í tímann, en heimildir sýna að kirkja hefur staðið í Hvammi allt frá 13. öld. Páll Jónsson Skálholtsbiskup getur kirkju hér um 1200 e.Kr. í kirkjutali sínu, sem undirstrikar langvarandi mikilvægi hennar sem miðstöð trúar á svæðinu. Lengst af hefur Hvammur einnig verið prestssetur, sem gerði hann að mikilvægri andlegri og samfélagslegri miðstöð. Núverandi kirkjubygging, snotur og traust timburbygging, var reist árið 1880 á tíð séra Gunnlaugs Þorvalds Stefánssonar. Hún var byggð án sérstakrar forkirkju, sem er algengt í mörgum íslenskum kirkjum, og hönnuð til að rúma um 50 tilbiðjendur. Skærrauða þakið og ljósgráa klæðningin, sem sjá má í dag, eru einkennandi fyrir margar íslenskar sveitakirkjur og skapa hlýja andstæðu við oft hrjóstrugt landslagið. Þótt Hvammskirkja hafi varðveitt sögulegan sjarma sinn hefur hún einnig gengið í gegnum nauðsynlegar nútímavæðingar. Athyglisverðar endurbætur voru gerðar á níunda áratugnum, sem tryggði burðarvirki byggingarinnar og áframhaldandi notkun hennar fyrir komandi kynslóðir. Hún stendur sem lifandi vitnisburður um djúpar kristnar rætur Íslands, sem voru stofnaðar lýðræðislega á Alþingi árið 1000 e.Kr., og varanlegar byggingarlistartraditionir sem finnast um alla eyjuna.

Hvammskirkja í Norðurárdal er heillandi vitnisburður um varanlega trúar- og byggingarlistarlega arfleifð Íslands, staðsett mitt í rólegum, grænum hæðum Norðurárdals á Vesturlandi. Þessi heillandi timburkirkja, með sínu sláandi rauða bárujárnsþaki og ljósgráu láréttu klæðningu, býður upp á fagurt sjónarhorn undir oft dramatískum íslenskum himni. Núverandi bygging, reist árið 1880, leysti af hólmi eldri kirkjur sem hafa staðið á þessum stað síðan að minnsta kosti á 13. öld, eins og getið er í kirkjutali Páls Jónssonar biskups um 1200 e.Kr. Við nálgun eru gestir boðnir velkomnir af vel viðhaldinni hvítri trétröppu með glæsilegum handriðum sem leiða að aðalinnganginum. Lítill, ferkantaður turn rís yfir innganginum, með sérkennilegum hringlaga glugga og er toppaður með grannri spíru sem endar í kristnum krossi. Kirkjan sjálf er hógvær en glæsileg bygging, hönnuð án sérstakrar forkirkju og getur tekið um 50 manns í sæti. Verulegar endurbætur voru gerðar á kirkjunni upp úr 1970, sem tryggði varðveislu hennar. Umhverfis Hvammskirkju er rólegur kirkjugarður, prýddur einföldum hvítum krossum og gamaldags steini, sem endurspeglar aldalanga sögu svæðisins. Kyrrð staðarins, ásamt heillandi byggingarlist kirkjunnar og djúpum sögulegum rótum sem fyrrum prestsetur, gerir hana að ómissandi viðkomustað fyrir alla sem hafa áhuga á íslenskri menningu, sögu og dreifbýlis fegurð. Hún býður upp á einstakt tækifæri til að tengjast andlegri fortíð eyjarinnar á sannarlega idyllískum stað.