Hvammskirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Saga Hvammskirkju er djúpt samofin sögu Hvammstungu, eyðibýlis og fyrrum prestsseturs sem staðsett er í ytri hluta Laxárdals. Þótt kirkja hafi líklega staðið á þessum stað í aldaraðir, var núverandi timburbygging reist árið 1892. Á þessum tíma voru mörg íslensk dreifbýlissamfélög að byggja eða endurbyggja kirkjur sínar, oft með takmörkuðum fjármunum en ómældri hollustu. Hvammssókn var sögulega þekkt fyrir mikla fátækt, sem gaf henni orðspor „mjög fátæks brauðs.“ Þessi krefjandi efnahagslegi raunveruleiki þýddi að margir prestar hennar stóðu frammi fyrir miklum erfiðleikum, sumir neyddust jafnvel til að yfirgefa svæðið til að leita betri lífsviðurværis. Athyglisvert dæmi er séra Magnús J. Skaftason, sem flutti til Norður-Ameríku og átti þar merkan feril við að þjóna landa sínum. Þrátt fyrir þessa erfiðleika hélt samfélagið andlegri miðju sinni. Prestakallið var að lokum lagt niður með lögum árið 1970, og sóknirnar sameinaðar Sauðárkróki. Hins vegar var varanleg menningarleg og söguleg þýðing Hvammskirkju viðurkennd árið 1990 þegar kirkjan var formlega friðuð, sem tryggir varðveislu hennar fyrir komandi kynslóðir.

Hvammskirkja er heillandi timburkirkja sem stendur á grænum hæðum Laxárdals á Norðurlandi, vitnisburður um varanlega trú og byggingarlistarlegan einfaldleika. Hún var byggð árið 1892 og ljósgrá timburklæðning hennar er fallega bætt upp með líflegu rauðu bárujárnsþaki, einkennandi eiginleika sem sker sig úr á oft dramatískum íslenskum himni. Hóflegur klukknaturn, toppaður með krossi á veðurstöng, eykur á sjarma hennar og er með áhugaverðan sporöskjulaga glugga. Gestir nálgast kirkjuna um skrautlega hvíta trétröppur, sem eru umkringdar fínum handriðum og pottablómum, og leiða að ljósri tréhurð. Fyrir utan sjónræna aðdráttarafl sitt, hefur Hvammskirkja ríka, stundum krefjandi, sögu. Hún þjónaði sem kirkjustaður og fyrrum prestssetur fyrir Hvammstungu, sem einu sinni var eyðibýli. Sóknin, þekkt fyrir fátækt sína, sá marga presta berjast í bökkum, sumir fluttu jafnvel vegna erfiðleika, eins og séra Magnús J. Skaftason sem fór til Norður-Ameríku og átti þar merkan feril. Prestakallið var að lokum lagt niður árið 1970, og sóknirnar sameinaðar Sauðárkróki. Hins vegar var varanleg menningarleg og söguleg þýðing Hvammskirkju viðurkennd árið 1990 þegar kirkjan fékk friðlýsta stöðu, sem tryggir varðveislu hennar fyrir komandi kynslóðir. Umkringd litlum, sögulegum kirkjugarði merktum hvítum krossum og fornum reistum steini, býður kirkjan upp á friðsælan stað til íhugunar. Hún rúmar um 80 manns, sem endurspeglar samfélag sem, þrátt fyrir áskoranir sínar, hélt sterkum andlegum kjarna. Heimsókn hingað gefur ekki aðeins fallega myndatökumöguleika heldur einnig djúpa tengingu við seiglu íslensks dreifbýlislífs og djúpstæðar kristnar hefðir þess.