Hrunakirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Hrunakirkja er óaðskiljanlegur hluti af Hrunaprestakalli innan Árnesprófastsdæmis, vitnisburður um langa kristna hefð Íslands. Kirkjan sjálf var byggð árið 1865, úr járnvörðu timbri, sem var algengt og endingargott byggingarefni á þeim tíma. Hún var hönnuð af hinum þekkta arkitekt Rögnvaldi Ólafssyni og byggð til að rúma allt að 200 manns, sem endurspeglar stærð og andlegar þarfir samfélagsins á þeim tíma. Byggingarlistarupplýsingar hennar eru athyglisverðar: timburhús sem er 14,83 metrar á lengd og 6,00 metrar á breidd, með krossreistu þaki. Sérstæðasti eiginleikinn er ferstrendur turninn sem rís upp af vesturgaflinum, krýndur hárri, píramítalagaðri turnspíru. Allt mannvirkið er klætt bárujárni og stendur á steinsteyptum sökkli, sem tryggir langlífi þess í íslensku loftslagi. Þessi blanda af hefðbundnum efnum og einstakri turnspíru gerir hana að auðþekkjanlegu kennileiti. Fyrir utan byggingarsögu sína fékk Hrunakirkja þjóðminjavernd 1. janúar 1990, samkvæmt aldursákvæði þjóðminjalaga, sem staðfestir stöðu hennar sem mikilvægur menningar- og sögulegur staður. Hún stendur ekki aðeins sem tilbeiðslustaður heldur einnig sem minnisvarði um íslenskt handverk og varanlegt andlegt líf þjóðarinnar, djúpt fléttað inn í vef staðbundinnar þjóðtrúar.

Hrunakirkja er falleg blanda af byggingarlist og ríkri þjóðtrú, staðsett í kyrrlátu landslagi Suðurlands. Þessi sögulega timburkirkja, byggð árið 1865 og hönnuð af hinum þekkta arkitekt Rögnvaldi Ólafssyni, stendur stolt á grasi vaxinni hæð, með skörpum hvítum klæðningum sem mynda fallega andstæðu við áberandi rautt þak og háa, píramítalagaða turnspíru sem er krýnd krossi. Kirkjan, sem er 14,83 metrar á lengd og 6,00 metrar á breidd, er bárujárnsklædd og stendur á steinsteyptum sökkli, sem er dæmi um hefðbundna íslenska byggingarlist. Fyrir utan fagurt yfirbragð sitt hefur Hrunakirkja mikilvægan sess í íslenskri menningarsögu, þar sem hún hefur verið friðuð síðan 1. janúar 1990 samkvæmt aldursákvæði þjóðminjalaga. Hún er ekki bara bygging með sögulegt gildi; hún er einnig sögusvið einnar frægustu þjóðsögu Íslands, „Dansins í Hruna“. Þessi þjóðsaga segir frá jólanótt þegar dansinn í kirkjunni varð svo ákafur að kölski sjálfur birtist og dró alla niður í undirdjúpin. Gestir geta skoðað ytra byrði kirkjunnar, dáðst að sérstakri hönnun hennar og friðsæla kirkjugarðinum í kring, með einföldum hvítum legsteinum dreifðum á milli trjánna. Heiðblár himinninn veitir oft stórkostlegan bakgrunn og eykur ljósmyndagæði kirkjunnar. Heimsókn í Hrunakirkju býður upp á einstakt tækifæri til að tengjast djúpstæðri kristinni sögu Íslands, sérstökum byggingarstíl hennar og varanlegum krafti staðbundinna þjóðsagna, sem gerir hana að áhugaverðum viðkomustað fyrir alla sem hafa áhuga á menningararfi eyjunnar.