Heydalakirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Heydalakirkja á sér ríka, þótt krefjandi, sögu sem er djúpt rótfest í íslenskri hefð. Upprunalega kirkjan í Heydölum var helguð heilögum Stefáni í kaþólskum sið. Sögulega séð voru tvær kirkjur á staðnum. Eldri kirkjan, timburbygging sem var smíðuð í Heydölum árið 1856, þjónaði samfélaginu í áratugi þar til hörmulegur eldur 17. júní 1982 eyðilagði hana alveg. Þessi eyðileggjandi atburður leiddi til taps á merkilegum gripum, þar á meðal altari, predikunarstól og tveimur fornum klukkum, sem allir voru taldir verðmætir sögulegir hlutir. Athygli vekur að gamla kirkjan hafði þegar verið afhelguð 13. júlí 1975 og síðar tekin af fornminjaskrá, til að rýma fyrir nýju byggingunni. Yngri kirkjan, steypt bygging, var vígð sama dag, 13. júlí 1975. Bygging hennar var langt ferli, stóð yfir í 18 ár með ýmsum truflunum. Altaristöflan, frá 1865 og sýnir krossfestinguna eftir danska málarann Fiebig, er athyglisverður eiginleiki innan núverandi kirkju, sem sýnir fram á áframhaldandi listræna arfleifð. Sóknin í Heydölum er einnig sögulega mikilvæg fyrir að hafa verið heimili séra Einars Sigurðssonar (1538-1627), eins frægasta skálds Íslands. Hann skildi eftir sig mikið magn af prentuðum og óprentuðum kveðskap, meira en nokkur annar Íslendingur á hans tíma, sem styrkir tengsl kirkjunnar við bókmennta- og andlegan arf Íslands.

Heydalakirkja, heillandi hvít kirkja með sérstæðu rauðu þaki og turni, stendur stolt í víðáttumiklu og öldóttu landslagi Austurlands. Þetta friðsæla kennileiti, umgirt af dramatískum, oft skýjuðum himni og fjarlægum snæviþöktum fjöllum, býður gestum upp á djúpa tengingu við ríkan menningar- og trúararf Íslands. Núverandi steypta bygging, vígð 13. júlí 1975, kom í stað eldri timburkirkju sem var byggð árið 1856 og brann því miður til kaldra kola 17. júní 1982. Þessi hörmulegi atburður eyðilagði dýrmæta gripi, þar á meðal altaristöflu, prédikunarstól og tvær fornar klukkur. Þrátt fyrir tapið tryggði hollusta samfélagsins að nýja kirkjan reis hægt og rólega á 18 árum með hléum í byggingarferlinu. Inni í kirkjunni geta gestir dáðst að altaristöflunni frá 1865, sem sýnir krossfestinguna, verk eftir danska málarann Fiebig. Þessi mynd er athyglisverður eiginleiki innan núverandi kirkju, sem tengir hana við ríka listræna hefð. Staðurinn er einnig sögulega mikilvægur sem sókn séra Einars Sigurðssonar (1538-1627), eins frægasta skálds Íslands. Heimsókn í Heydalakirkju er tækifæri til að íhuga aldir trúar, seiglu og listrænnar tjáningar, allt í stórbrotinni náttúrufegurð íslenskrar óbyggðar.