Hergilsey

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Hergilsey státar af sögu sem er jafn djúp og dramatísk og landslag hennar, og á rætur sínar að rekja til grundvallarsagna Íslands. Eyjan er áberandi nefnd í Landnámabók, sem greinir frá fyrstu norrænu landnámsmönnum á Íslandi, og einnig í hinni grípandi Gísla sögu Súrssonar, sem er saga um útlægð og hefnd. Það var hér sem Hergill, sonur Þrándar mjóbeins frá Flatey, nam fyrst land og stofnaði auðuga eyjarjörð. Í kynslóðir dafnaði Hergilsey og varð mikilvæg byggð sem, á sínum hátindi, framfleytti um 50 íbúum og hafði yfirráð yfir 30 smærri eyjum og hólmum. Þessi velmegun var þó ekki ónæm fyrir ólgusömum sögum tímans. Ingjaldur Hergilsson, afkomandi upprunalega landnámsmannsins, flæktist í hörmulega atburði í kringum Gísla Súrsson. Eftir að hafa veitt útlaga Gísla aðstoð, var Ingjaldur neyddur til að yfirgefa Hergilsey. Þessi mikilvægi atburður leiddi til eyðingar eyjarinnar, og sagt er að Hergilsey hafi þá legið í eyði í margar aldir eftir það. Í dag óma endurómar þessara fornu sagna meðal hinna tignarlegu stuðlaberga og víðáttumikils opins hafs, sem gerir gestum kleift að tengjast öflugri fortíð þar sem mannleg drama átti sér stað í bakgrunni hrárar, ótemjulegrar náttúru.

Hergilsey, staðsett í hinu hrjúfa landslagi Vestfjarða, býður upp á einstaka innsýn í jarðfræðilegar undur og ríkan sögulegan vef Íslands. Helsta aðdráttarafl staðarins er án efa Vaðsteinaberg, stórkostlegur hluti stuðlabergs sem talinn er sá stærsti sinnar tegundar á vestursvæðum landsins. Þessar áberandi sexhyrndu myndanir, sem eru í ýmsum litum frá dökkgráum til hlýjum okurlitum, rísa glæsilega upp frá strandlengjunni, og mynda náttúrulegt hringleikahús af hrárri fegurð. Hinn mikli umfang og flókin mynstur stuðlanna, sumar fullkomlega lóðréttar, aðrar hallandi eða brotnar, eru vitnisburður um fornan eldvirkni. Fyrir utan jarðfræðina er Hergilsey griðastaður fyrir fuglalíf, með fjölmörgum tegundum sem verpa í klettunum, og bæta við lifandi hljóðrás við kyrrlátt landslagið. Eyjan sjálf er sérkennileg í lögun, oft líkt við bátsbotn. Sögulega var Hergilsey blómleg eyjarjörð, sem gat framfleytt allt að 50 íbúum á sínum hátindi og hafði yfirráð yfir 30 minni eyjum og hólmum. Mikilvægi hennar er greypt í grundvallartexta Íslands, nefnd í bæði Landnámabók og hinni áhrifaríku Gísla sögu Súrssonar. Gestir geta fylgt fótsporum fyrstu landnámsmanna eins og Hergils og afkomanda hans, Ingjaldar, sem léku hlutverk í dramatískum atburðum sögunnar, sem leiddi til þess að eyjan varð í eyði í margar aldir. Að kanna Hergilsey felur í sér gönguferð meðfram sérstakri strandlengjunni, sem býður upp á nálægar skoðanir á stuðlaberginu og tækifæri til fuglaskoðunar. Afskekkt umhverfið lofar friðsæld og stórkostlegu útsýni yfir hafið og fjarlægar fjallgarðana. Þótt fegurðin sé óumdeilanleg ættu gestir alltaf að fara varlega nálægt strandlengjunni vegna ófyrirsjáanlegra og kröftugra íslenskra öldu. Hergilsey er meira en bara strönd; hún er lifandi safn þar sem jarðfræði, saga og náttúra mætast í stórkostlegri sýningu.