Herdísarvík

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Herdísarvík hefur ríka og fjölbreytta sögu, sem hófst sem stórbýli í Selvogi. Hún þróaðist í vel þekkta verstöð, þar sem fjölmargar sjóbúðir voru eitt sinn staðsettar. Í dag er svæðið yfirgefið, en rústir þessara sjóbúða og fjölmargir grjótgarðar, sem notaðir voru til að þurrka fisk í hrauninu, eru áþreifanlegar minningar um iðnaðarsögu staðarins. Þessar mikilvægu fornminjar voru opinberlega friðlýstar árið 1973 og varðveittar fyrir komandi kynslóðir. Auk efnahagslegrar sögu sinnar hefur Herdísarvík menningarlegt gildi sem ástkært heimili hins virta íslenska skálds Einars Benediktssonar (1864-1940) á síðustu æviárum hans. Djúp tenging hans við landið er augljós í rausnarlegri gjöf hans á eigninni til Háskóla Íslands árið 1935. Þessi gjörningur festi enn frekar stöðu Herdísarvíkur í menningararfi Íslands. Hin mikla náttúrufegurð Herdísarvíkur hefur einnig verið viðurkennd og vernduð. Árið 1988 var allt svæðið friðlýst sem náttúruverndarsvæði, sem tryggir að dramatískt strandlandslag þess, einstakir jarðfræðilegir eiginleikar og róleg vík verði varðveitt áfram. Þessi tvöfalda vernd, bæði sögulegra minja og náttúrulegs umhverfis, gerir Herdísarvík að sannarlega sérstökum stað á Íslandi.

Herdísarvík, staðsett á suðurströnd Reykjanesskagans, er grípandi blanda af sögulegri dulúð og óspilltri íslenskri náttúrufegurð. Eitt sinn var þetta mikilvægur bær og iðandi verstöð, en nú stendur svæðið yfirgefið og býður gestum upp á áhrifamikla innsýn í liðna tíð. Hin breiða, opna vík, Herdísarvík sjálf, er umkringd hrjóstrugum eldfjallamyndunum, eins og glögglega sést á meðfylgjandi mynd, þar sem róleg vötnin endurspegla fullkomlega hinn víðfeðma bláa himinn. Fyrir ofan víkina gnæfir hið tignarlega Herdísarvíkurfjall (329 m) yfir landslaginu. Gestir geta skoðað rústir fjölmargra sjóbúða og einkennandi grjótgarða í hrauninu þar sem fiskur var eitt sinn þurrkaður. Þessar sögulegu minjar fengu friðlýsingu árið 1973. Auk sögulegrar mikilvægis er Herdísarvík þekkt fyrir einstaka náttúrufegurð, sem leiddi til þess að hún var friðlýst árið 1988. Gulbrún grös, með snefil af frosti á myndinni, skapa sláandi andstæðu við dökkt eldfjallalandslagið og rólegt vatnið. Þetta var einnig ástkært heimili hins þekkta íslenska skálds Einars Benediktssonar á síðustu æviárum hans, sem vitnar um hvetjandi ró hennar; hann gaf Háskóla Íslands jörðina árið 1935. Á meðan notið er dramatísks strandlandslags ættu gestir alltaf að fara varlega vegna hugsanlega öflugra sjávarbylgna, sem er einkennandi fyrir margar íslenskar strendur, sem oft eru með einstakan svartan eldfjallasand.