Gufuskálavör

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Gufuskálavör er staður gegnsýrður af snemma íslenskri sögu, sem táknar mikilvægan hluta af sjávararfi Íslands og sýnir alda fiskveiðistarfsemi. Fornleifagögn benda til landnáms fyrir Norðmenn, mögulega írsks, á landnámsöld, með staðbundnum hefðum sem tala um 'írska brunn' og 'írska kirkju' í nágrenninu, sem gefur vísbendingar um munkaklaustur áður en víkingar komu. Nánar tiltekið hafa fornleifauppgröftur leitt í ljós mikilvægar rústir frá víkingaöld, þar á meðal mannvirki eins og sterka steinhúsið sem sést á myndinni, sem bendir til blómlegs samfélags á svæðinu. Víðara Gufuskálasvæðið var eitt sinn mikilvæg fiskimiðstöð, með umfangsmiklum fornleifum. Áhrifamestu sögulegu minjarnar eru 'kjarfarásirnar' á Gufuskálavör sjálfri – djúpar rásir sem slitnað hafa í bergið á 70 metra löngum malbikuðum lendingarstaðnum vegna endurtekinna sjósetningar og lendingar fiskibáta í aldanna rás. Þessar rásir eru bein og áþreifanleg tenging við sjávarútvegslíf fornra íbúa. Staðurinn minnist einnig nýlegri fortíðar sinnar með minnismerki um Elínborgu Þorbjarnardóttur, síðasta íbúa, sem afhjúpað var árið 1987, og brúar þannig hið mikla svið mannabyggðar á þessum merkilega strandstað.

Gufuskálavör, staðsett á dramatískum Snæfellsnesi á Vesturlandi, býður upp á miklu meira en bara venjulega íslenska strönd. Þótt strandlandslagið sé óneitanlega sláandi með hrikalegum klettum og oft dökkum, eldfjallasandi, eru það djúp söguleg bergmál sem sannarlega heilla gesti. Hér muntu rekast á leifar fornra byggðarlaga, þar á meðal 'írska brunn' og 'írska kirkju' sem nefnd eru í staðbundnum sögnum, ásamt mikilvægum rústum frá víkingaöld sem fundust við fornleifauppgröft – eins og sterka steinhúsið sem sést á myndinni, vitnisburður um eitt sinn blómlegt samfélag. Einstakasti eiginleiki Gufuskálavörar sjálfrar er merkilegur 70 metra langur malbikaður lendingarstaður, sem ber djúpar dældir í bergið. Talið er að þetta séu 'kjarfarásir' sem slitnað hafa af öldum af fiskibátum sem dregnir voru til og frá sjó, sem býður upp á áþreifanlega tengingu við daglegt líf fyrstu íbúanna. Víðara Gufuskálasvæðið var eitt sinn mikilvæg fiskimiðstöð, með umfangsmiklum fornleifum sem gefa vísbendingar um fyrri mikilvægi þess. Fyrir ofan gamla bátalendinguna stendur minnismerki tileinkað Elínborgu Þorbjarnardóttur, síðasta íbúa þessa eitt sinn fjölmenna, nú friðsæla, sögulega staðar, afhjúpað árið 1987. Að skoða Gufuskálavör er ferðalag í gegnum tímann, sem býður upp á íhugun um harðbýla en fallega tilveru þeirra sem fyrst kölluðu þetta land heimili. Mundu að virða fornleifasvæðin og fara varlega nálægt öflugum sjávaröldunum.