Goðdalur

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Goðdalur hefur ríka, þótt drungalega, sögu sem er djúpt rótgróin í bæði fornum íslenskum þjóðsögum og þeim krefjandi veruleika að búa á afskekktum svæðum. Samkvæmt munnlegum hefðum var dalurinn eitt sinn heimili heiðins hofs og er merktur álagablettum – helgum eða dularfullum stöðum – sem bendir til langrar sögu mannlegrar nærveru og andlegrar þýðingar. Nafnið „Goðdalur“ sjálft, sem þýðir „Dalur guðanna,“ vísar enn frekar til forna, mögulega helga, fortíðar. Dalurinn varð síðar heimili starfandi bæjar, sem er vitnisburður um þrautseigju íslenskra landnema. Lífið í Goðdal, eins og það er sýnt af hrjóstrugu og veðruðu byggingunum sem enn standa í dag, var án efa krefjandi, byggt á auðlindum landsins og því að þola hið harða norðurskautsloftslag. Saga bæjarins tók þó hörmulega stefnu í desember 1948 þegar skæð snjóflóð skall á dalinn, eyðilagði byggðina algjörlega og tók sex mannslíf. Þessi atburður markaði endalok búsetu í Goðdal, og gerði hann að eyðibýlinu sem við sjáum í dag. Árið 1998 var reistur minnisvarði nálægt Bjarnarfjarðarháls, sem þjónar sem áhrifamikil áminning um lífin sem glötuðust og þau öfl náttúrunnar sem móta íslenska landslagið.

Goðdalur, staðsettur í syðri hluta Bjarnarfjarðar á Ströndum í Vestfjörðum, býður upp á djúpa upplifun af hrjóstrugu landslagi og áhrifamikilli sögu Íslands. Þótt hugtakið „gil“ í sumum lýsingum vísi til dramatískra jarðfræðilegra mynda sem umlykja dalinn, er Goðdalur fyrst og fremst þekktur sem eyðibýli í gróskumiklum dal, eins og sést á myndinni. Dalbotninn, gróinn grænu og gulu grasi, leiðir að rólegu vatni, með áberandi, lagskiptum hæðum í bakgrunni sem sýna sannarlega þau kröftugu eldfjalla- og jöklaöfl sem mótuðu þetta land í árþúsundir. Gestir geta skoðað leifar bæjarins, en veðruðu timburhúsin með ryðguðum málmþökum standa sem þögul vitni um liðna tíð. Fyrir utan sýnilegar byggingar er dalurinn frægur fyrir fornar sagnir. Munnlegar hefðir tala um gamalt heiðið hof sem eitt sinn stóð hér og nærveru álagabletta, sem bæta dulúðlegum blæ við náttúrufegurðina. Náttúruunnendur munu meta einstaka gróðurinn, þar á meðal stinnasef (Juncus squarrosus), sem er ein af sjaldgæfari plöntum á Íslandi. Dalurinn er einnig stráður fjölmörgum náttúrulaugum og heitum uppsprettum, sem gefa innsýn í jarðhitavirkni Íslands. Dimmasti kafli í sögu Goðdals átti sér stað í desember 1948 þegar skæð snjóflóð féll yfir dalinn, eyðilagði bæinn og tók sex mannslíf. Minnisvarði, reistur árið 1998 fyrir neðan Bjarnarfjarðarháls, stendur sem hátíðleg virðing við þá sem fórust, og býður upp á íhugun um erfiðleika lífsins í þessu fallega en miskunnarlausa landslagi. Heimsókn í Goðdal er ferðalag í gegnum tíma, náttúru og seiglu mannsins.