Gjallandi

Background

History & Background

Gjallandi er skammt fyrir ofan brúna yfir Skjálfandafljót / Rjúpnabrekkukvísl á Gæsavatnaleið. Nafnið ber Gjallandi eftir skáldanafni Jóns Stefánssonar, Þorgils gjallanda, en hann var einn fjögurra landleitarmanna Þingeyinga er könnuðu þetta hálendi Ódáðahrauns árið 1880. Þessi nafngift tengir fossinn beint við sögu íslenskrar landkönnunar og heiðrar þá sem lögðu sig í hættu til að kortleggja óbyggðir landsins. Saga Gjallanda er því ekki aðeins náttúrusaga heldur einnig saga um hugrekki og uppgötvun.

Gjallandi er heillandi margþrepa foss staðsettur í hinu hrjúfa Skjálfandafljóti, djúpt inni í hálendi Norðurlands. Hann er áberandi eiginleiki innan Vatnajökulsþjóðgarðs og býður gestum upp á stórkostlega sýningu á dramatísku náttúrulandslagi Íslands. Fossinn fellur með miklum krafti yfir dökkar, lagaðar eldfjallagrýtisformanir og skapar nokkra sérstaka dropa sem stuðla að áhrifamiklum dyn sínum. Landslagið í kring, eins og sést á myndinni, er dæmigert fyrir íslenska hálendið: hrjóstrugt, víðáttumikið og þakið dökkum, brotnum möl og lausagrjóti, án sýnilegs gróðurs. Þetta hrjúfa, ótemjandi umhverfi eykur enn á hráa fegurð og einangraða stórfengleika Gjallanda. Nafnið Gjallandi hefur sögulega þýðingu, dregið af 'Þorgils gjallanda,' skáldanafni Jóns Stefánssonar. Hann var einn af fjórum hugrökkum landkönnuðum frá Þingeyingum sem tóku að sér það krefjandi verkefni að kortleggja Ódáðahraun árið 1880. Þessi tenging við snemma landkönnun bætir við sögulegri dýpt við náttúruundrið. Að heimsækja Gjallanda býður upp á verðmætan áfangastað fyrir þá sem ferðast um Gæsavatnaleið, og veitir kröftuga sjónræna upplifun í miðri dramatískri óbyggð Íslands. Best er að njóta hans á björtum degi, sem gerir kleift að fá óhindrað útsýni og bestu ljósmyndatækifæri af dynjandi fossum hans gegn hrjóstrugu bakgrunni hálendisins.