Geirsstaðakirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Saga Geirsstaðakirkju er djúpt rótgróin í fornleifauppgötvunum. Sumarið 1997 fór fram mikilvæg fornleifarannsókn á Geirsstöðum, undir stjórn Steinunnar Kristjánsdóttur á vegum Minjasafns Austurlands, sem leiddi í ljós fornt bæjarstæði. Þessi staður sýndi rústir af lítilli torfkirkju, langhúsi og tveimur minni byggingum, allt umkringt torfgarði. Þessar niðurstöður veittu ómetanlega innsýn í byggingarlist og byggðarmynstur Víkingaaldar á Íslandi (930 til 1262 e.Kr.), tímabil sem einnig sá kristnitöku Íslands um árið 1000 e.Kr. Innblásin af þessum uppgötvunum hófst endurbygging Geirsstaðakirkju á árunum 1999 til 2001. Verkefnið var samstarfsverkefni, undir leiðsögn Gunnars Bjarnasonar húsasmíðameistara, Guðjóns Kristinssonar torfhleðslumanns og safnstjóra Minjasafns Austurlands. Kirkjan, sem staðsett er á landi Litla-Bakka í Hróarstungu, var vandlega endurbyggð með hefðbundnum aðferðum og efnum, í þeim tilgangi að sýna á ekta hátt torfkirkju frá Víkingaöld. Hið nákvæma verk lauk með blessun kirkjunnar sumarið 2001, og fór fram skírn í henni sama ár. Í dag stendur Geirsstaðakirkja sem öflugur vitnisburður um áþreifanlegan árangur fornleifarannsókna og framlag þeirra til menningararfsferðaþjónustu. Hún er frábært dæmi um ríkan trúar- og byggingarlistarlegan arf Íslands, sem endurspeglar hugvit fyrstu landnema í aðlögun að umhverfi sínu og óhagganlega trú þeirra. Nálægt steina-„víkingaskipið“, sem Donald Gunn byggði árið 2001, eykur enn frekar sögulega frásögn staðarins og býður gestum upp á heildræna innsýn í lykiltímabil í sögu Íslands.

Geirsstaðakirkja, sem er staðsett mitt í víðáttumiklu landslagi Austurlands, býður upp á heillandi ferð aftur til Víkingaaldar. Þessi fallega endurgerða torfkirkja, með sínum sérstaka timburgarði og torfþaki, er sláandi dæmi um snemma íslenska byggingarlist og lifandi minnismerki um kristna upphafið á eyjunni. Sterka timburframhliðin, með heillandi bogadreginni hurð og litlu kringlóttu loftræstiopi nálægt tindinum, stendur í skörpum andstæðum við mjúkar, grónar hlíðar sem mynda veggi hennar, og blandast óaðfinnanlega inn í grænt umhverfið. Saga kirkjunnar hefst með fornleifauppgröftum á Geirsstöðum árið 1997, sem afhjúpuðu leifar af fornum bæjarstæði, þar á meðal litla torfkirkju, langhús og aðrar byggingar, allt umkringt torfgarði. Innblásin af þessum fundum var Geirsstaðakirkjan sem þú sérð í dag vandlega endurbyggð á árunum 1999 til 2001 á landi Litla-Bakka í Hróarstungu. Þetta metnaðarfulla verkefni, undir leiðsögn Gunnars Bjarnasonar húsasmíðameistara, Guðjóns Kristinssonar torfhleðslumanns og safnstjóra Minjasafns Austurlands, vakti Víkingaöldina til lífs. Heimsókn til Geirsstaðakirkju veitir áþreifanlega tengingu við fortíð Íslands og býður upp á innsýn í daglegt líf og trúariðkanir fyrstu landnema. Þetta er ekki aðeins söguleg endurgerð heldur einnig starfandi kirkja, blessuð árið 2001, þar sem skírnir hafa farið fram. Fyrir framan torfgarðinn finnurðu einnig einstakt „víkingaskip“ úr steinum sem skoski steinhleðslumaðurinn Donald Gunn byggði árið 2001, sem bætir enn einni sögulegri dulúð við staðinn. Þessi staður er frábært dæmi um hvernig fornleifafræðilegar rannsóknir geta leitt til spennandi menningartengdrar ferðaþjónustu, sem gerir gestum kleift að ganga í gegnum söguna og meta snjallar aðlaganir fyrstu Íslendinga að umhverfi sínu.