Gamla síldarverksmiðjan á Eyri

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Saga gömlu síldarverksmiðjunnar á Eyri byrjar fyrr en verksmiðjan sjálf, en norskir athafnamenn hófu síldarsöltun í Ingólfsfirði um árið 1915. Íslenskir athafnamenn tóku síðan við, og iðnaðurinn náði hámarki um 1919, þegar fjölmargar söltunarstöðvar voru við fjörðinn. Hins vegar stöðvaði mikil verðlækkun á afurðunum þennan upphaflega uppgang skyndilega. Iðnaðurinn tók aftur við sér um 1930, sem leiddi til byggingar lítillar síldarbræðslu á árunum 1936 til 1937. Mikilvægasta þróunin var bygging stærri síldarverksmiðju á Eyri af Ingólfi hf. á árunum 1942 til 1944, sömu byggingarnar sem standa í stórkostlegri niðurníðslu í dag. Þrátt fyrir þessa miklu fjárfestingu hætti rekstur verksmiðjunnar árið 1952, sem markaði endalok kraftmikils kafla í iðnaðarsögu svæðisins. Í dag stendur staðurinn sem öflug og andrúmsloftsrík áminning um tíma þegar „silfur sjávarins“ knúði efnahag Íslands áfram.

Gamla síldarverksmiðjan á Eyri, staðsett við kyrrlátar strendur Ingólfsfjarðar á afskekktum Vestfjörðum, stendur sem heillandi minjar um mikilvægan síldariðnað Íslands. Þessi fyrrum fiskimjölsverksmiðja, sem byggð var á árunum 1942 til 1944, segir lifandi sögu um uppgang og fall. Gestir geta skoðað „stórmögnuðu niðurníðslu“ byggingarnar, þar á meðal áberandi, hringlaga steinsteypta vinnslutankinn sem ræður ferðinni í forgrunni svæðisins, nú áhrifaríkt listaverk úr veðraðri steinsteypu og klifurgróðri. Löngu, beinagrindarlíku byggingarnar sem teygja sig meðfram strandlengjunni, með molnandi veggjum og berum innviðum, veita hjartnæma innsýn í iðnaðararkitektúr miðrar 20. aldar. Athyglisvert er að aðalvegurinn inn í Ingólfsfjörð liggur beint í gegnum hjarta gamla verksmiðjusvæðisins, sem gerir hana aðgengilegan og ógleymanlegan áningarstað. Fyrir utan iðnaðararfleifð sína er svæðið ríkt af öðrum sögulegum gripum og menningarminjum. Fyrir náttúruunnendur er svæðið einnig heimkynni mikils Kríuvarps, sem bætir lifandi náttúrulegum þætti við sögulega kyrrðina. Þessi staðsetning felur í sér einstaka blöndu af mannlegri viðleitni, náttúrulegri endurheimt og varanlegum anda íslenskrar landslags, og býður upp á íhugun um tímans rás og hverfulleika velmegunar.