Fjara við Stokkseyri

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Stokkseyri, lítið sjávarþorp á Suðurlandi, hefur sögu sem er djúpt samofin sjónum. Um aldir hafa íbúar þess reitt sig á ríkar fiskimið úti fyrir ströndinni og þróað seigfluga strandmenningu. Strategísk staðsetning þorpsins, sem sést meðfram strandlengjunni á myndinni, hefur alltaf gert það að miðstöð siglinga, jafnvel þótt í minni mæli væri miðað við stærri hafnir. Tilvist lítillar hafnar og brimbrjóta vitnar um þessa varanlegu tengingu við hafið. Fyrir utan mannkynssögu sína hefur náttúrulegt landslag Fjara við Stokkseyri verulega vistfræðilega þýðingu. Öll strandlengjan, þar á meðal grunnsævi og einstakt skerjakerfi, hefur verið opinberlega friðuð samkvæmt náttúruverndarskrá Suðurlands. Þessi tilnefning undirstrikar gildi svæðisins sem búsvæði fyrir „fjölskrúðugar fjörur, sjávarfitjur og lón,“ sem styðja við sérstakt úrval gróðurs og dýralífs sem ekki er almennt að finna annars staðar. Þessi tvíþætta arfleifð – samfélag mótað af sjónum og landslag varðveitt vegna vistfræðilegrar ríkdóms – skilgreinir Stokkseyri í dag. Það stendur sem vitnisburður um bæði aðlögun mannsins að krefjandi umhverfi og vaxandi skuldbindingu um að vernda dýrmætar náttúruauðlindir Íslands fyrir komandi kynslóðir.

Fjara við Stokkseyri býður upp á stórfenglegt loftslagssjónarhorn af sérstæðri strandlengju Suðurlands, eins og sést á myndinni. Þetta svæði, sem nær yfir fjörur, grunnsævi og skerjagarðinn frá ósi Ölfusár austur að Baugsstaðasíki, er friðað náttúruverndarsvæði samkvæmt náttúruverndarskrá Suðurlands. Landslagið er eins og mósaík af grænum ökrum, stráðum fjölmörgum smálónum og votlendi, sem teygja sig inn í landið að sjóndeildarhring sem er merktur snæviþöknum fjöllum í fjarska. Hið heillandi þorp Stokkseyri sjálft liggur við ströndina, með byggingar sínar sem mynda milda sveigju við hafið. Sjórinn hér er stórkostleg blanda af bláum og grænum tónum, með sýnilegum mynstrum af þangi og klettum undir yfirborðinu, sérstaklega nálægt brimbrjótum litlu hafnarinnar. Gestir geta skoðað þessar „fjölbreyttu fjörur, sjávarfitjur og lón,“ sem eru heimkynni einstaks og líflegs vistkerfis. Aðgengi að fjörunni er þægilegt, annaðhvort frá bryggjunni sem er staðsett fyrir aftan hið áhugaverða Draugasetur, eða með því einfaldlega að ganga frá enda bæjarins meðfram allri strandlengjunni. Þetta býður upp á frábært tækifæri til að upplifa kyrrláta fegurðina í nálægð, fylgjast með fuglalífi á staðnum og meta óspillta náttúru sem einkennir þennan hluta Íslands. Hin dramatíska samspil lands og sjávar, séð frá hærri stað eða kannað fótgangandi, gerir Fjara við Stokkseyri að áhugaverðum áfangastað fyrir náttúruunnendur og þá sem leita að ekta íslenskri strandlengju.