Einarsstaðakirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Einarsstaðakirkja hefur mikilvæga stöðu í kirkjusögu Norðurlands. Núverandi timburbygging, sem einkennist af hvítum timburveggjum og ferstrendum turni með rauðu þaki, var reist árið 1862. Hins vegar nær trúarleg mikilvægi staðarins mun lengra aftur í tímann. Fyrir núverandi kirkju voru á staðnum kaþólskar kirkjur helgaðar Pétri postula og útkirkjur frá Helgastöðum til ársins 1907, þegar sóknin var lögð til Grenjaðarstaðar. Í samræmi við skuldbindingu Íslands um varðveislu menningararfs síns, var Einarsstaðakirkja formlega friðuð 1. janúar 1990, samkvæmt aldursákvæði 1. mgr. 36. gr. þjóðminjalaga nr. 88/1989. Þessi friðun tryggir varðveislu sérstaks byggingarstíls hennar, sem felur í sér krossreist þak, lítinn hringglugga á framstafni turnsins og ferstrend hljómop með hlerum á hvorri hlið. Fjölspjalda vængjahurðir kirkjunnar og heildar timburbyggingin eru einkennandi fyrir íslenska kirkjubyggingarlist á sínum tíma og endurspegla aldalanga hefð.

Einarsstaðakirkja stendur sem vitnisburður um djúpar trúar- og byggingarhefðir svæðisins í Norðurlandi. Þessi heillandi timburkirkja, byggð árið 1862, vekur strax athygli með óaðfinnanlegum hvítum timburklæðningum sínum, sem mynda fallega andstæðu við skærrauða þakið á ferstrenda turninum. Tveir krossar, annar á toppi turnsins og hinn yfir innganginum, merkja auðmjúklega heilagan tilgang hennar. Sögulega hefur staðurinn verið helgidómur í margar aldir, en kaþólskar kirkjur helgaðar Pétri postula voru þar á undan núverandi byggingu. Einarsstaðakirkja sjálf var formlega friðuð 1. janúar 1990, samkvæmt aldursákvæði 1. mgr. 36. gr. þjóðminjalaga nr. 88/1989, og varðveitir þannig einstakan karakter sinn fyrir komandi kynslóðir. Gestir geta dáðst að sérstökum byggingarlegum eiginleikum hennar, þar á meðal litlum hringglugga á framstafni turnsins og ferstrendum hljómopum með hlerum á hvorri hlið, ásamt fjölspjalda vængjahurðum. Kirkjan er staðsett á vel hirtri lóð, afgirtri með klassískri hvítri grind, og umkringd gróskumiklu grasi og fullvöxnum trjám. Friðsæla andrúmsloftið, oft í fylgd með blíðri nærveru staðbundins dýralífs eða, eins og sést, vinalegs hunds, skapar sannarlega djúpa og hugleiðandi upplifun. Heimsókn hingað snýst ekki bara um að skoða byggingu; hún snýst um að stíga inn í rólegan krók íslenskrar sögu, meta handverkið og finna fyrir þeirri ró sem gegnsýrir þennan tímalausa stað.