Listasafn Einars Jónssonar — Táknræni myndhöggvari Íslands

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Einar Jónsson (1874–1954) var lykilpersóna í íslenskri list, viðurkenndur sem fyrsti atvinnumyndhöggvari þjóðarinnar. Hann fæddist á Galtafelli í Þórsmörk og sýndi listræna hæfileika frá unga aldri, sem leiddi til þess að hann fékk styrk til náms í Kaupmannahöfn og Róm. Þessi alþjóðlega reynsla mótaði stórfenglegan og táknrænan stíl hans, en hjarta hans var áfram djúpt bundið í íslenskri arfleifð. Þegar hann sneri aftur helgaði Jónsson líf sitt því að skapa verk sem blönduðu saman norrænni goðafræði, kristinni táknfræði og íslenskum þjóðsögum, og stofnaði þannig einstakt sjónrænt tungumál fyrir landið. Framtíðarsýn hans náði lengra en list hans; hann hannaði og byggði sitt eigið heimili og vinnustofu á Eiríksgötu árið 1923. Hann samdi við íslenska ríkið og gaf allt sitt ævistarf með því skilyrði að þessi bygging yrði að safni eftir dauða hans. Þessi sýn varð að veruleika með opnun Listasafns Einars Jónssonar, fyrsta opinbera listasafns Íslands, þann 24. júní 1923. Hann bjó og starfaði í byggingunni á Skólavörðuhæð í Reykjavík til dauðadags árið 1954 og skildi eftir sig yfir 150 stór verk og varanlega menningararfleifð.

Listasafn Einars Jónssonar, staðsett á Skólavörðuhæð í Reykjavík, er vitnisburður um frumkvöðlamyndhöggvara Íslands, Einar Jónsson (1874–1954). Byggingin er sjónrænt sláandi, sérstaklega þegar hún er upplýst á næturnar eins og sést á myndinni, og traust, tröppuformuð byggingarlist hennar endurspeglar stórfengleika listarinnar sem hún hýsir. Jónsson fæddist á Suðurlandi, lærði erlendis áður en hann sneri aftur til að skapa einstakt sjónrænt tungumál fyrir heimaland sitt. Verk hans kafa ofan í norræna goðafræði, kristna helgimyndafræði og almenn mannleg þemu um baráttu, ást og yfirfærslu, framsett í kraftmiklum táknrænum stíl sem er þéttur af földum merkingum og tilfinningalegri dýpt. Framtíðarsýn Jónssonar náði til heimilis hans og vinnustofu, sem hann hannaði og byggði á Eiríksgötu árið 1923, og kvað á um að það yrði safn eftir dauða hans. Þessi merka stofnun, fyrsta opinbera listasafn Íslands, opnaði dyr sínar 24. júní 1923. Það varðveitir vandlega vinnustofu hans, persónulega muni og yfir 150 stór verk. Hápunkturinn fyrir marga er innlokaði höggmyndagarðurinn fyrir aftan bygginguna, sem sýnir 26 stórar bronssteypur. Þessi garður er sannkallað menningarlegt gimsteinn: ókeypis aðgangur og opinn allan ársins hring, býður upp á óviðjafnanlegt tækifæri til að kynnast mikilvægustu verkum Jónssonar, þar á meðal hinum frægu 'Útlagar'. Safnið er þægilega staðsett við hliðina á hinni tignarlegu Hallgrímskirkju og býður upp á djúpa, oft rólega, menningarupplifun í hjarta Reykjavíkur.