Efri-Núpskirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Efri-Núpskirkja stendur á ævagamalli kirkjustað á Efri-Núpi, bæ í Núpsdal, sem hefur verið trúarleg miðstöð í aldaraðir. Sögulegt mikilvægi hennar er undirstrikað af hlutverki hennar sem mikilvægur áningarstaður fyrir ferðalanga, en það var eitt sinn 10 tíma ferðalag frá Borgarfirði yfir Arnarvatnsheiði, sem undirstrikar sögulegt mikilvægi hennar í að auðvelda ferðalög og samfélagstengingar á fyrri tímum. Rík saga staðarins felur í sér eignarhald Jóns Arasonar, Hólabiskups, árið 1535. Frá tímum fyrir siðbótina er ótrúlega vel varðveitt kirkjuklukka steypt árið 1510, ásamt annarri klukku frá 1734. Kirkjugarðurinn hefur sérstaka sögulega þýðingu sem hinsti hvíldarstaður hinnar virðulegu íslensku skáldkonu Vatnsenda-Rósu, sem dvaldi sína síðustu nótt hér 28. september 1855 og er grafin innan svæðisins. Núverandi steinsteypta kirkjubygging var reist árið 1960 og vígð árið 1961, og tók við af fyrri timburkirkju frá 1883. Þessi nútímalega bygging heldur áfram hinni löngu hefð guðþjónustu á Efri-Núpi. Inni í kirkjunni er altaristaflan, sem sýnir Jesú blessa börnin, eftir Eggert Guðmundsson, sem eykur enn á listrænt og trúarlegt gildi kirkjunnar.

Efri-Núpskirkja er staðsett á grasi gróinni hæð með útsýni yfir rólegt landslag Núpsdals á Norðurlandi og er heillandi blanda af sögu, trú og náttúrufegurð. Þessi forni kirkjustaður, hluti af Melstaðarprestakalli í Húnavatnsprófastsdæmi, hefur verið mikilvæg miðstöð bæði andlega og félagslega í aldaraðir. Sögulega séð þjónaði Efri-Núpur sem mikilvægur áningarstaður fyrir ferðalanga, en það var tíu tíma gangur suður yfir Arnarvatnsheiði til Borgarfjarðar, sem gefur til kynna mikilvægi hans á fyrri íslenskum ferðaleiðum. Núverandi kirkjubygging, áberandi steinsteypt mannvirki með hreinum hvítum veggjum og andstæðum dökkum turni, var vígð árið 1961 og tók við af timburkirkju frá 1883. Einföld en glæsileg hönnun hennar einkennist af bogadregnum gluggum og áberandi krossi efst á spírunni, sem stendur út gegn oft dramatískum íslenskum himni. Inni í kirkjunni geta gestir dáðst að altaristöflu eftir Eggert Guðmundsson, sem sýnir Jesú blessa börnin. Merkilegur sögulegur gripur, kirkjuklukka steypt árið 1510, er varðveitt hér, ásamt annarri frá 1734, sem býður upp á áþreifanlega tengingu við tíma fyrir siðbótina. Kirkjugarðurinn hefur djúpa sögulega þýðingu sem hinsti hvíldarstaður hinnar ástsælu íslensku skáldkonu Vatnsenda-Rósu, sem lést hér 28. september 1855. Leiði hennar, merkt af einföldum hvítum krossum, býður upp á rólega hugleiðslu. Umhverfið, með sínum grænu hæðum og fjarlægum girðingum, veitir rólegan bakgrunn fyrir íhugun. Efri-Núpskirkja er meira en bara kirkja; hún er vitnisburður um varanlega menningar- og trúararfleifð Íslands, sem býður gestum upp á friðsæla athvarf og ríka sögulega frásögn í fallegu, afskekktu umhverfi.