Dimmugljúfur og Hafrahvammagljúfur

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Myndun Dimmugljúfra og Hafrahvammagljúfra er heillandi saga um kraftmikla jarðsögu Íslands. Þessi gljúfur voru fyrst og fremst mynduð af miklum kröftum jökulvatns og árofs í gegnum árþúsundir, sem óþreytandi grófu sig í landslagið. Hins vegar segja dramatísku bergmyndanirnar sem sjást í þverhníptum veggjum þeirra enn eldri sögu um mikla eldvirkni. Greinilegar lagskiptingar af dökku gjall-kleprabergi, móbergi og basaltslögum innan gljúfurveggjanna eru leifar af samfelldum eldgosum sem áttu sér stað fyrir milljónum ára og byggðu upp landmassann. Það sem gerir Hafrahvammagljúfur sérstaklega mikilvægt er einstök sýn á "langsnið" af fornum eldstöð – jarðfræðilegur sjaldgæfur atburður sem býður vísindamönnum og gestum upp á óviðjafnanlega innsýn í innri uppbyggingu og sögu forsögulegs eldfjallakerfis. Óþreytandi máttur árinnar, ásamt byggingarlegum veikleikum sem sköpuðust af fornum hraunflæðum og öskulögum, gerði kleift að grafa upp þessar stórfenglegu og djúpu gljúfur smám saman en djúpt.

Dimmugljúfur og Hafrahvammagljúfur eru dýpstu og jarðfræðilega mikilvægustu gljúfurkerfi Íslands, staðsett í afskekktu og stórbrotna Austurhálendinu nálægt Kárahnjúkum. Þessar stórfenglegu gljúfur eru vitnisburður um öflugt samspil eldvirkni og jökulrofs sem hefur mótað Ísland í gegnum árþúsundir. Hafrahvammagljúfur, sem er víðari gljúfranna, sýnir víðáttumikið og grunnt svæði vestan megin, en þar er mikill hamraveggur austan megin. Hér hefur áin grafið sig djúpt inn í dökkt gjall-klepraberg Kárahnjúkaraðar, og afhjúpar "langsnið" af fornum eldstöð – jarðfræðilegt undur sem er nánast einstakt á Íslandi. Neðar, þar sem gljúfrin mætast og kallast Gljúframót, tekur Dimmugljúfur við. Þessi hluti er jafn djúpur en mun þrengri, einkennist af þverhníptum veggjum báðum megin, sem eru vandlega skornir í móberg og basaltlög. Sjónræn áhrif, eins og sést á myndinni, eru sláandi: fjöllaga bergmyndanir sýna ríkan vef jarðsögu, þar sem gróskumiklar grænar hlíðar víkja fyrir dramatískum, hrjúfum klettum. Gestir geta upplifað hreina stórkostleika með því að standa á brún gljúfursins og horfa niður í djúpið. Fyrir þá ævintýragjarnari er einnig möguleiki að ganga niður í Hafrahvamma til að skoða hella og móbergskletta af nálægt, sem gefur einstakt sjónarhorn á þessar fornu myndanir.