Búrfellskirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Uppruni kirkju á Búrfelli nær aldir aftur í tímann, en elstu heimildir um Búrfellskirkju, helgaða Maríu guðsmóður, Blasíusi biskupi og Þorláki helga, er að finna í Máldaga Búrfellskirkju frá 1269. Þessi forna skrá staðfestir langvarandi hlutverk hennar sem bænahúss, sem um tíma var sóknarkirkja og síðar útkirkja frá Klausturhólum. Land Búrfells, upphaflega eign Skálholtsstóls, varð bændaeign um 1700, sem endurspeglar breytingar á félags- og efnahagslegu landslagi þess tíma. Árið 1887 voru sóknarskyldur fluttar til Mosfells, sem markaði nýjan kafla fyrir kirkjuna. Núverandi Búrfellskirkja, sem stendur í dag, var reist árið 1845 eftir hönnun Bjarna Jónssonar forsmiðs. Þetta gerir hana að elstu timburkirkju innan merks Skálholtsumdæmis, vitnisburði um varanleika hennar og sögulegt gildi. Í mörg ár hélt hún áfram að þjóna sem „bændakirkja“, viðhaldið af heimamönnum. Hins vegar, á aldarafmæli hennar árið 1945, eftir umfangsmiklar viðgerðir og endurgerðarvinnu, var kirkjan formlega afhent söfnuðinum, sem tryggði áframhaldandi varðveislu og notkun hennar. Til að viðurkenna djúpa sögulega og byggingarlistarfræðilega mikilvægi hennar var Búrfellskirkja opinberlega friðuð sem þjóðminjastaður 1. janúar 1990, samkvæmt ákvæðum íslenskra þjóðminjalaga. Þessi friðun tryggir framtíð hennar og gerir gestum kleift að halda áfram að upplifa þennan einstaka hluta íslenskrar sögu og menningar, og verða vitni að byggingu sem hefur trúfastlega þjónað samfélagi sínu í kynslóðir.

Búrfellskirkja, heillandi söguleg kirkja á Suðurlandi, stendur sem vitnisburður um ríka trúar- og byggingarlistararfleifð þjóðarinnar. Þessi heillandi helgidómur, reistur árið 1845, er athyglisverður sem elsta timburkirkja innan Skálholtsumdæmis, svæðis sem er nátengt kirkjusögu Íslands. Sérstakt útlit hennar, með skærrauðu bárujárnsþaki og fallega veðruðum dökkum timburveggjum, dregur strax augað að sér og myndar milda andstæðu við náttúrulegt umhverfi þurrs gras og berra trjáa. Einföld en glæsileg hönnun kirkjunnar, þar á meðal litlir hvítir gluggar og hógvær klukknaturn krýndur krossi, endurspeglar hefðbundna íslenska kirkjubyggingarlist sinnar tíðar. Upphaflega helguð Maríu guðsmóður, Blasíusi biskupi og Þorláki helga, á Búrfellskirkja skjalfesta sögu sem nær aftur til 1269, þegar hennar var fyrst getið í Máldaga Búrfellskirkju. Hún þjónaði sem mikilvæg andleg miðstöð, fyrst sem sóknarkirkja og síðar sem útkirkja, áður en sókn hennar var flutt árið 1887. Lengi vel starfaði hún sem „bændakirkja“, viðhaldið af landeigendum. Á aldarafmæli hennar árið 1945, eftir umfangsmiklar viðgerðir, var hún formlega afhent söfnuðinum. Kirkjan var hönnuð af Bjarna Jónssyni forsmiði og hefur verið friðuð sem þjóðminjastaður síðan 1990. Heimsókn í Búrfellskirkju býður upp á einstakt tækifæri til að sökkva sér niður í friðsælt, sögulegt umhverfi, hugleiða aldir trúar og samfélags í miðri rólegri fegurð íslenskrar sveitar. Litli kirkjugarðurinn umhverfis kirkjuna bætir við áhrifamikið andrúmsloft hennar og býður upp á íhugun.