Bóndavarða

Background

History & Background

Bóndavarða er áberandi manngerð vörða staðsett á hæð fyrir utan Djúpavog á Austurlandi. Nákvæmur tilgangur upphaflegra byggingar hennar er enn nokkur ráðgáta, án afgerandi sögulegra heimilda sem greina frá upphafi hennar. Hins vegar bendir framúrskarandi staðsetning hennar til mikilvægs hlutverks í landslaginu í aldaraðir. Staðbundnar sagnir bjóða upp á tvær megin kenningar um uppruna Bóndavörðu. Ein vinsæl trú er sú að varðan hafi verið reist sem útsýnisstaður eftir hina hrikalegu Tyrkjarán á 17. öld, en þá lifðu strandbyggðir í stöðugum ótta við sjóræningjaárásir. Menn hefðu staðið vörð á 'Bóndavörðuhrauni' þar sem varðan stendur, og safnað steinum til að byggja þessa vakandi vörðu. Önnur kenning bendir til þess að bændur sem komu til Djúpavogs á verslunartíð hafi byggt hana og notað hærri staðsetninguna til að skanna sjóndeildarhringinn eftir komu mikilvægra verslunarskipa. Óháð upphaflegum tilgangi hefur Bóndavarða þróast í ástælt kennileiti og frábæran útsýnisstað. Þótt nútíma tækni, eins og loftnet og endurvarpstaurar, standi nú nálægt, heldur forna varðan áfram að draga að sér gesti. Hún þjónar sem áþreifanleg tenging við fortíðina, og býður upp á íhugun um líf og áskoranir þeirra sem einu sinni reiddu sig á stefnumótandi staðsetningu hennar, allt á meðan hún býður upp á óviðjafnanlegt víðáttumikið útsýni yfir dramatíska firði Austurlands, strandsléttur og fjarlægar snæviþaktar fjallgarða.

Bóndavarða er áberandi manngerð vörða á hæð sem gnæfir yfir Djúpavog, heillandi bæ á Austurlandi. Þetta sögulega kennileiti, en uppruni þess er hulinn í staðbundnum sögnum, býður upp á eina mest heillandi útsýnisstaði svæðisins. Varðan sjálf, byggð úr fjölda grófra steina, er toppuð með áberandi ryðguðum málmstöng, sem gefur vísbendingu um langa sögu hennar og kannski þróun hennar frá einföldu merki yfir í flóknara siglingahjálpartæki. Nákvæmur tilgangur Bóndavörðu er enn heillandi vangaveltur. Munnleg hefð bendir til þess að hún hafi þjónað sem mikilvægur útsýnisstaður eftir hina alræmdu Tyrkjarán á 17. öld, þegar strandbyggðir lifðu í stöðugum ótta við sjóræningjaárásir. Menn hefðu staðið vörð á 'Bóndavörðuhrauni' þar sem varðan stendur, og safnað steinum til að byggja þessa vakandi vörðu. Önnur kenning segir að bændur sem heimsóttu Djúpavog á verslunartíð hafi byggt hana, og notað hærri staðsetninguna til að koma auga á skip sem voru að koma. Óháð upphaflegum tilgangi hefur varðan án efa gegnt hlutverki í að leiðbeina og vernda samfélagið fyrir neðan. Í dag koma gestir að Bóndavörðu fyrst og fremst vegna stórkostlegs víðáttumikils útsýnis. Frá þessum útsýnisstað berst augað yfir róleg vötn fjörðanna á svæðinu – þar á meðal Álftafjarðar, Hamarsfjarðar og Berufjarðar – og yfir víðfeðmar strandsléttur með dreifðum byggingum. Í fjarska mynda tignarleg, oft snæviþaktir fjallgarðar stórkostlegt baksvið, sem teygir sig frá Hvalneshorni og lengra. Útsýnið er sérstaklega glæsilegt á heiðrum dögum og býður upp á ótrúleg tækifæri til að mynda fjölbreytt og hrjóstrugt landslag Íslands. Þótt nútíma loftnet og endurvarpstaurar standi nú nálægt, til vitnis um breytta tíma, er forna varðan áfram öflugt tákn sögunnar og tímalaus gluggi inn í villta fegurð Austurlands.