Bárðartjörn

Þjóðsögur

Saga og þjóðsögur

Bárðartjörn, friðsælt vatn sem liggur mitt á meðal hrjóstrugra, mosavaxinna hraunsvæða og fornra fjalla á Norðurlandi, geymir bergmál frá tíma þegar landið sjálft virtist anda með sögum. Þegar gullið ljós sólsetursins baðar tinda fjallanna og endurkastast í kyrrum vötnunum, má næstum heyra hvísl fortíðar, sérstaklega sögu Ísgerðar úr Reykdæla sögu. Ísgerður var engin venjuleg kona frá Bárðartjörn. Hún bjó yfir ósviknum anda, kannski jafnvel snert af þeim forna galdri sem rennur í gegnum æðar landsins. Eitt haustið var henni misboðið af húskarli. Reiði hennar var gríðarleg, og í augnabliki mikillar bræði framkvæmdi hún undarlega, öfluga athöfn, dró „fótaskinn sitt“ – táknræna eða galdraða látbragð djúpstæðrar fyrirlitningar og bölvunar – yfir höfuð húskarlsins. Frá þeirri stundu var hið kyrrláta landslag hulið óeðlilegu myrkri. Skyndilegur, hvass vindur, fæddur af gremju hennar, sópaðist yfir vatnið og hrærði yfirborð þess í ólgandi dans. Það var vindur svo öflugur að hann feykti Ísgerði sjálfri niður til naustanna, dramatísk vitnisburður um þann kraft sem hún hafði leyst úr læðingi. Himnarnir sjálfir virtust bregðast við kröftugum vilja hennar og breyttu gullnu ljósi dagsins í stormasamt rökkur. Allt fram á þennan dag segir fólk að þegar vindarnir blása óvænt yfir Bárðartjörn, eða þegar skyndilegt myrkur leggst yfir bjartan íslenskan himin, sé það eftirminning um reiði Ísgerðar. Vatnið, sem endurspeglar dramatískan himininn, virðist muna eftir þeim öfluga galdri sem einu sinni gáraði um strendur þess, þögull vitnisburður um hráan, ótemjanlegan anda konu sem stjórnaði frumöflunum. Þessi forni staður minnir okkur á að á Íslandi er línan milli sögu og goðsagnar, milli hins hversdagslega og hins galdraða, oft eins þunn og sólsetursslæðan yfir Bárðartjörn.