Auðkúlukirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Kirkja var reist á Auðkúlu við Svínavatn þegar í öndverðri kristni. Getur hér veglegrar trékirkju og var að henni tveggja presta skyld. Var staðurinn auðugur og hefðarból, enda landflæmi mikið og afréttartekjur háar. Þessi langa saga kirkjuhalds undirstrikar mikilvægi Auðkúlu sem trúarlegs miðpunkts í samfélaginu. Kirkjuhúsið, sem nú stendur, var reist árið 1894. Yfirsmiður var Þorsteinn Sigurðsson á Sauðárkróki og séra Hjörleifur Einarsson prófastur á Undirfelli vígði kirkjuna. Bygging hennar á þessum tíma var mikilvægur atburður og endurspeglar byggingarlist og handverk þess tíma. Auðkúlukirkja er sérstök fyrir þá sök að hún er sporöskjulöguð, sem er óvenjulegt form fyrir íslenskar kirkjur. Kirkjubekkir eru skásettir og horfa við altari, sem skapar einstaka upplifun fyrir kirkjugesti. Þar til 1930 var ekki predikunarstóll í henni. Altaristaflan er málverk Andreas Tåstrups frá 1875, en myndefnið er Kristur er upprisinn, sem er miðpunktur andlegrar upplifunar í kirkjunni.

Auðkúlukirkja er heillandi söguleg kirkja staðsett á fallegu svæði í Norðurlandi, nálægt friðsælu Svínavatni. Þessi einstaka timburbygging, vígð árið 1894 af séra Hjörleifi Einarssyni, sker sig úr með sjaldgæfri sporöskjulaga eða mörgum hliðum byggingarlistarhönnun sinni. Ytra byrði hennar, málað í ljósum, næstum rjómabláum lit, er með áberandi dökkum gluggakörmum og samsvarandi dökkri hurð, ásamt sterku dökkum þaki. Miðturninn, áberandi eiginleiki, rís tignarlega með skrautlegum smáatriðum og oddhvassri spíru, umkringdur nokkrum minni spírum með krossum, sem bætir við sérkennilega mynd hennar undir oft dramatískum íslenskum himni. Sögulega séð hefur staðurinn Auðkúla verið bænahús frá upphafi kristni á Íslandi, tímabil sem einkenndist af lýðræðislegri upptöku kristni á Alþingi árið 1000 e.Kr. Núverandi kirkjubygging, reist af yfirsmiðnum Þorsteini Sigurðssyni, tók við af eldri timburkirkjum á þessari sögulega ríku jörð. Inni munu gestir finna innilegt rými þar sem kirkjubekkir eru sérstaklega snúnir á ská að altarinu, skipulag sem er hannað til að rúma allt að 80 kirkjugesti, þótt þröngt hafi verið setið. Athyglisvert er að kirkjan var ekki með hefðbundinn prédikunarstól fyrr en árið 1930. Andlegur kjarni kirkjunnar er falleg altaristafla hennar, málverk eftir Andreas Tåstrup frá 1875 sem sýnir 'Kristur er upprisinn.' Umkringd víðáttumiklum grænum ökrum og fjarlægum fjöllum, með útsýni yfir vatnið, býður Auðkúlukirkja upp á rólega og djúpa innsýn í ríka menningar- og trúararfleifð Íslands.