Árbæjarkirkja í Holtum

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Árbæjarkirkja í Holtum er sögulegur kirkjustaður, sem hefur þjónað sem bæjar- (Árbær) og tilbeiðslustaður í Holtum í margar aldir. Núverandi kirkja, sem er sérstaklega klædd hvítu bárujárni með sláandi rauðu þaki og turni sem sýnir stoltur '1887', var byggð það ár og leysti af hólmi eldri byggingar. Þessi staður hefur lengi verið andlegur miðpunktur, sem endurspeglar djúpstæða kristna arfleifð Íslands, sem formlega hófst með lýðræðislegri ákvörðun á Alþingi árið 1000 e.Kr. Kirkjan er þekkt fyrir verðmæta trúarlega muni sína. Meðal þeirra eru silfurkaleikur og patína, ásamt glæsilegri altaristöflu frá 1852, sem er eignuð Þorsteini Guðmundssyni frá Hlíð, og sýnir lifandi Jesú á krossinum. Kannski eru merkilegastir tveir sögulegir klukkur sem eru í turninum; önnur er frá 1600 og hin frá 1741, hvor um sig með áletrunum sem segja hljóðláta sögu fortíðar. Í kaþólskum uppruna sínum var Árbæjarkirkja helguð Maríu guðsmóður og Jóhannesi skírara, sem undirstrikar forna andlega þýðingu hennar. Fyrir utan kirkjuna sjálfa er landslagið í kring ríkt af sögu: nálægur Árbær bær hýsti eitt sinn rafstöð fyrir nærliggjandi samfélög, og nokkrar friðlýstar manngerðar hellar finnast í nágrenninu, þar á meðal einn rétt vestan við bæinn. Þessi samsetning náttúrufegurðar og djúprar sögulegrar dýptar gerir Árbæjarkirkju að sannarlega mikilvægu íslensku kennileiti.

Árbæjarkirkja í Holtum, sem er staðsett á milli rólegra, öldóttra grænna akra á Suðurlandi, stendur sem heillandi vitnisburður um andlega og byggingarlistarlega arfleifð þjóðarinnar. Kirkjan, með sína sérstöku hvítu bárujárnsklæðningu að utan og skærrauðu þaki, vekur strax athygli, krýnd af heillandi turni sem sýnir byggingarárið „1887“. Þessi núverandi bygging, reist árið 1887, leysti af hólmi eldri útgáfur á stað með djúpum sögulegum rótum sem bæjar- og kirkjustaður í Holtum. Gestir laðast ekki aðeins að fallegu útliti hennar heldur einnig að þeirri ríku sögu sem hún geymir. Inni í kirkjunni eru nokkrir verðmætir munir, þar á meðal kaleikur og patína úr silfri. Altaristaflan, sem talin er vera eftir Þorstein Guðmundsson frá Hlíð og máluð árið 1852, sýnir Jesú á krossinum á áhrifaríkan hátt. Farðu upp í turninn og þú munt finna tvær merkilegar klukkur, báðar með áletrun: önnur frá 1600 og hin frá 1741, og hringingar þeirra óma af alda gamalli íslenskri trú. Upphaflega, á kaþólskum tíma, var Árbæjarkirkja helguð Maríu guðsmóður og Jóhannesi skírara, sem undirstrikar forna andlega þýðingu hennar. Nágrennið bætir við sjarma hennar; Árbæjarbær, sem stendur á bakka Ytri-Rangár, er í nágrenninu, rétt eins og Árbæjarfoss. Friðlýstur manngerður hellir er vestan við bæinn, og fleiri slíkir eru í grenndinni, sem bendir til landslags sem er ríkt af bæði náttúrulegri og manngerðri sögu. Heimsókn hingað veitir rólega flótta og djúpa tengingu við varanlega menningarfrásögn Íslands.