Akraneskirkja

Bakgrunnur

Saga og bakgrunnur

Andlegur kjarni Akraness hefur þróast verulega í gegnum aldirnar. Staðurinn þar sem Akraneskirkja stendur nú hefur verið bænahús í langan tíma. Fyrsta nútíma kirkjan á þessum tiltekna stað var heillandi timburbygging, vígð árið 1896, sem stendur enn í dag við hlið nýrri kirkjunnar. Þessi eldri kirkja þjónaði vaxandi sjávarútvegsamfélagi Akraness í yfir hálfa öld og varð vitni að umtalsverðum breytingum og vexti í bænum. Eftir því sem Akranes blómstraði og íbúafjöldi þess jókst um miðja 20. öldina varð ljóst að þörf var á stærri og nútímalegri kirkju. Verkefnið að hanna þetta nýja andlega kennileiti féll í skaut Guðjóni Samúelssyni, ríkisarkitekt Íslands, sem var frægur fyrir helgimynda hönnun sína eins og Hallgrímskirkju í Reykjavík og Akureyrarkirkju. Nýja Akraneskirkja, sláandi dæmi um fúnksjónalíska arkitektúr, var fullgerð og vígð árið 1963. Hönnun hennar var djörf frávik frá hefðbundinni íslenskri kirkjuarkitektúr, hún tók nútímalegri fagurfræði en hélt djúpri tilfinningu fyrir helgu rými. Samþætting kraftmikils altaristöflu Jóns Engilberts, sem sýnir Krist sefa storminn, var miðlæg í hönnun hennar og gerði hana strax að mikilvægu menningar- og listrænu kennileiti fyrir bæinn.

Akraneskirkja stendur tignarlega á hæð með útsýni yfir Akranesbæ og Faxaflóann og er áhugaverður viðkomustaður fyrir alla sem skoða Vesturland. Kirkjan, sem var hönnuð af hinum virta ríkisarkitekt Guðjóni Samúelssyni og lauk við árið 1963, er fyrirmyndardæmi um íslenska fúnksjónalíska arkitektúr frá miðri 20. öld, sem einkennist af hreinum, hvítum línum, áberandi sniði og samræmdri samþættingu við hrjúft landslagið. Myndin sýnir greinilega framúrskarandi, nútímalega hönnun hennar með háum, mjóum turnspíru sem krýnd er krossi, og stendur út úr á móti skærbláum himni. Við nálgun dregur sérstakt form hennar, sem oft er líkt við skip eða fjallstind, strax augað að sér. Stóru, bogadregnu gluggarnir og hlýja viðarhurðin sem sjást á myndinni bjóða gestum inn. En sanni gimsteinninn liggur innan dyra: hið stórfenglega altaristöfl eftir Jón Engilberts. Þetta risastóra verk sýnir „Kristur sefar storminn“, átakanlega og kraftmikla senu sem ómar djúpt með sjávarútvegssögu Akraness. Líflegir litir og kraftmikil samsetning kalla á athygli, bjóða til íhugunar og endurspegla seiglu samfélags sem er vant ófyrirsjáanlegri náttúru sjávarins. Við hlið nýrri byggingarinnar stendur heillandi gamla timburkirkjan, byggð árið 1896, sem nú þjónar sem samkomuhús og róleg áminning um fyrra andlegt líf bæjarins. Gestum er hvatt til að skoða báðar, og meta arkitektúrlega þróunina. Hæðótt staðsetning kirkjunnar veitir einnig frábært víðáttumikið útsýni, sem gerir hana að fullkomnum stað fyrir ljósmyndun eða einfaldlega til að njóta hinnar friðsælu íslensku náttúru.