Kverkfjöll

Background

History & Background

Saga Kverkfjalla er fyrst og fremst jarðsaga. Fjallabálkurinn er byggður upp um virka megineldstöð og ber skýr merki endurtekins samspils elds og jökla. Móbergshryggir, öskjur, skriðjöklar og jarðhitasvæði sýna hvernig eldvirkni hefur mótað svæðið undir og við jökul á löngum tíma. Landslagið heldur áfram að breytast; jarðhiti bræðir ís, vatn safnast í jaðarlón og rásir og jökulsporðar færast til. Kverkfjöll eru hluti af Vatnajökulsþjóðgarði og því heimsminjasvæði UNESCO þar sem samspil eldstöðvakerfa, flekaskila og jökuls hefur alþjóðlegt verndargildi. Sigurðarskáli hefur í seinni tíð orðið helsta bækistöð ferðafólks á svæðinu og Ferðafélag Fljótsdalshéraðs og Ferðafélag Húsavíkur reka skálann. Landverðir þjóðgarðsins starfa einnig í Kverkfjöllum yfir sumartímann.

Kverkfjöll eru eitt sérstæðasta eld- og jökullandslag íslenska hálendisins. Fjallabálkurinn rís í norðurjaðri Vatnajökuls og er hluti af stórri virkri megineldstöð. Samkvæmt Vatnajökulsþjóðgarði eru Kverkfjöll þriðji hæsti fjallabálkur landsins, á eftir Öræfajökli og Bárðarbungu. Tvær jökulfylltar öskjur eru taldar vera í eldstöðvarkerfinu og liggja öskjurimar í um 1.800 metra hæð. Hæst rís Skarphéðinstindur í 1.936 metra hæð. Kverk skiptir fjöllunum og um þetta djúpa skarð skríður Kverkjökull til norðvesturs niður undir hásléttuna. Stórir skriðjöklar ramma svæðið inn, Dyngjujökull í vestri og Brúarjökull í austri. Kverkfjallarani er að miklu leyti byggður upp af samsíða móbergshryggjum sem urðu til í samspili eldvirkni og jökuls. Jarðhitinn er eitt helsta einkenni svæðisins. Vatnajökulsþjóðgarður telur háhitasvæðið í Kverkfjöllum eitt það öflugasta á landinu. Heitt vatn í Volgu mótar ís við jaðar Kverkjökuls og bræðsluvatn getur safnast í lón sem tæmst skyndilega. Jökulsporðurinn breytist stöðugt og því þarf að sýna ýtrustu varúð. Þjóðgarðurinn varar sérstaklega við því að fara inn í óstöðugan íshelli við jökulinn vegna íshruns og hættu á hraðri uppsöfnun eitraðra lofttegunda. Sigurðarskáli er helsta bækistöð ferðafólks á sumrin. Þar er gistirými fyrir 75 manns, tjaldsvæði, eldunaraðstaða, vatnssalerni og sturtur og landverðir eru á svæðinu yfir sumarið. Engin verslun, veitingasala eða eldsneytissala er í Kverkfjöllum og gestir þurfa því að vera sjálfbjarga. Aðkoma er um torfæra hálendisvegi, meðal annars F902, og jeppi er nauðsynlegur. Opnun vega ræðst af snjó, veðri og aðstæðum og því þarf alltaf að kanna nýjustu upplýsingar áður en lagt er af stað. Á svæðinu eru fjölbreyttar merktar gönguleiðir. Gestagatan K5 er um 800 metrar og tekur um 45 mínútur, en lengri og krefjandi leiðir liggja meðal annars á Virkisfell og Biskupsfell og í átt að Kverkjökli. Kverkfjöll eru því ekki venjulegur vegkantastaður heldur áfangastaður fyrir vel undirbúið hálendisferðafólk sem vill upplifa virka eldvirkni, jarðhita, jökla og víðerni á sama stað.