Almannagjá

Background

History & Background

Uppruni Almannagjár er djúpt rótgróinn í öflugum jarðfræðilegum ferlum Íslands. Hún er áberandi hraunsprunga, hluti af víðáttumiklu sigdalskerfi sem einkennir Þingvallasvæðið, staðsett beint á Mið-Atlantshafshryggnum. Þessi sigdalur er bein afleiðing af hægri, samfelldri sundrun Norður-Ameríku og Evrasíuplötunnar, sem togar í sundur að meðaltali um 2 sentimetra á ári. Í gegnum árþúsundir hefur þessi jarðskorpuhreyfing skapað hið dramatíska, sprungna landslag, þar sem vesturveggurinn táknar Norður-Ameríkuplötuna og austurveggurinn sýnir verulegt sig sem hluti af Evrasíuplötunni. Fyrir utan jarðfræðilega undur hennar, hefur Almannagjá gríðarlega sögulega þýðingu sem aðalinngangur að Alþingi, hinu forna þingi Íslands. Frá árinu 930 e.Kr. til 1798 gengu höfðingjar, lögsögumenn og almenningur um þessa sömu gjá til að komast á árlega þingfundi. Það var hér sem lög voru sett, deilur leystar og grundvöllur íslensks samfélags lagður. Að ganga um Almannagjá í dag er að fylgja í fótspor alda íslenskrar sögu og tengja gesti beint við grundvallaratburði þjóðarinnar. Til að bæta við dulúð hennar bendir staðbundin þjóðtrú til þess að Almannagjá hafi upphaflega verið nefnd Álfmannagjá, sem þýðir 'Álfa-gjá'. Talið var að hún væri bústaður álfa og annarra hulduvera, eða 'huldufólks'. Þessi forna trú undirstrikar þá djúpu andlegu tengingu sem Íslendingar hafa alltaf haft við öflugt og oft yfirnáttúrulegt náttúrulandslag sitt, og vefur lag af þjóðtrú inn í þegar ríkan vef sögu og jarðfræði gjárinnar.

Almannagjá, sem þýðir 'Gjá allra manna', er sannarlega táknrægt náttúrulegt kennileiti staðsett innan virðulega Þingvallaþjóðgarðs á Suðurlandi. Hún er ekki bara gljúfur heldur sýnileg birtingarmynd Mið-Atlantshafshryggjarins, þar sem Norður-Ameríku og Evrasíuplöturnar eru stöðugt að reka í sundur. Hin áhrifamikla mynd sýnir djúpa, myrka sprungu, með bröttum, klettóttum veggjum sem rísa dramatískt upp frá dalbotninum, sem gefur til kynna þá gríðarlegu jarðfræðilegu krafta sem eru að verki. Vesturbrún gjárinnar stendur föst, sem vitnisburður um Norður-Ameríkuplötuna, en austurhliðin, hluti af Evrasíuplötunni, hefur sýnilega sigið, sem skapar lægra, opnara landslag. Þessi áframhaldandi aðskilnaður veldur því að landið milli Almannagjár og hinnar samhliða Hrafnagjár sígur, og myndar dramatískt sigdal. Sögulega séð þjónaði Almannagjá sem aðalinngangur að Alþingi, hinu forna útiþingi Íslands, sem kom saman hér í næstum 900 ár. Höfðingjar, lögsögumenn og almenningur gengu um þessa sömu gjá til að komast á árlega þingfundi, sem gerði hana að heilagri leið sem gegnsýrð er lögbundinni og menningarlegri arfleifð þjóðarinnar. Vel viðhaldið stígur sem sést á myndinni gerir gestum í dag kleift að ganga í fótspor sögunnar og býður upp á óviðjafnanlegt útsýni yfir sigdalinn og einstakar klettamyndanir hans. Fyrir utan jarðfræðilega og sögulega mikilvægi hennar, bendir staðbundin þjóðtrú til þess að Almannagjá hafi upphaflega verið þekkt sem Álfmannagjá, eða 'Álfa-gjá', talin vera bústaður huldufólks Íslands. Heimsókn hingað er ferðalag í gegnum tíma, jarðfræði og goðsögn, sem býður upp á djúpa innsýn í hjarta Íslands.